Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyrigh» © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Boolcs, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright© 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
PHILARE-
TI.MBDICI PR AE> .
STANTISSIMI DE PVU
SVVM SCIENTIA H
bellus utilis 5C ncccf/
farius,
THEOPHILICELEBRIS
JMEDICI D£ EXACTA R E/
trimentorum ueficsc cognj f
uonc 3 commentariolus.
ALBANO TORINO IN/
TBRP R JBTE*
BASJIEAE EXCVDEBAT HEN*
RICV* PETRVS,
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
CLARISSI
MO DOMIMO IOACHIMO
5 CH l LLER O AB HERDEREN,
infigni, quum ratione, tum ex/
perimenris^medicinf Dodo
n',ALBANVS TORI
N VS S.
wmm
I
B
Vltipharrjs fane N ,qtiemad/
modum 3 etiam fi nullus ad
moneam,probius noft^in
d<cibus,folertcs medicicor
— — porisuaIuudinem,xgriru/
dinumc^gencra fciteuenantur, loachi/
mcdodiflimc. Inter quosequide duas
(nam omncs referre longum; pct J\ pol
Iinem,f;das carum rerum exploratrices,
nccadc6faIIaccsnuncias,numero:Ex/
quifitamdccordis &arteriarum percuf
fibusdodrinam,cYexadam retrimenti
ucficsr cognitioncm . Qua? utracp ad na/
turarnm difcrimcn,& morborum fpeci/
csnofcedas utiliflimaetnecefforiafunt.
Quibus nifi tnedici ad pratcntandum
a i iter
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
INTERPRETIS
iter Scipionis modd iugtter titatur , perf
culum eft,ne haHucinantes,perinde atcp
oculis capti 3 undi$ impirtgat,Qpod,ut
cft mcdi cis turptflimum,ita cft langucn
tibus nthil damnofius, quonia illlfru
ftrati,cum ruborc ingcntf turpiffime tn/
tcrdumardibus etjciuntur:hi ucr6 ft non
effcruntur,dolores tamcimmcnfos fub
eunt. Percuflus quippc ar tcriarum prjct
puccaloris &algoris uim in (pirittbus:
Loriauerohumoruquantitate&: quali
tate,ficutialui retrimenta ucntris conco
dioncs 3 crudit^tes^,dctcgunr.Pulfuum
porrhfr difciplina Phtlarctus hic nofter
perluftratts plurtbus ac dtucrfis mcdici/
nxatuhoribus,qua alt) utxmultis uolti/
mintbus qomplexi funt , in rcdc
git: Vbicp quod erat exqutfitiffimum SC
rci maxtme neccflariu,apismorc,dccer/
pens.adeo fclt<itcr 3 rit fpcs fit, piu fed o/
rcm j artisqjmedic*tyronem,tnhocar/
gumcnti gencrc haud ita multuxJcfidcra
turu.Galcnus quippc mcdicoru «•^♦«1«
fermfc,adamuffim qutde,fed pluribus li/
bris quaplcrifcjliccat cuolucrc, Sf arga
tius
15
EPISTOLA
rius quam pofli c a quotus inrelligi, quu
per (eftt ciftaalis de puliibus tiadatio
fcri pfa,Dc urinarum uero fcientiaThe
ophilus omnip pnmus exadius difpu/
tare cocpir^ omnibus brcuirer, quaf! pe
nicilIo,fu/s (ut aiunr) coloribus graphi/
ceexprcffic.Nam qui anteipium florue
runt,de urinis negligeter abiqp omni or*
dineconfufum quoddam &'profundu
chaostradiderunr 3 quemadmodum lpfe
in operis pracfationc admonuic. Quan t a
autem Aduarius qui palmam in eode
fcribendigeneremeruir,TheophiIodc/
beat , liqutdiffimc con ftabit ci qui utri/
ufcp monumenta fedulo euolueritSunt
prxtcrea inter huius noftrx kholx <pfef/
fores ,ocuIati,ft drjs placec, urinar 0 fpe
datores,fed potiifimetriobolares quida
circumforanei Lotiarij,qut dodtrina dc
urinis tutiorem dC promptiorem eflc ai /
ferant 3 quod ea fub afpedum pmnia f o
nat,quam dc pulftbus fciedria,qua: rcm
omnem taclui comm»ftc 3 quaii fatilius
fit uifu quarri taclu tudicarejpfedeper/
cufllbus difcipkna ut £craorc tnuko,tta
a $ &
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
INT E RPRETIS
8C difftctliorem iudico . Requirit enim
fyncerum intelIeLtum,manus renetrirm
(enfus,et attencioem acutiffimam^qua?,
miffa manu in carpu m^motuum et quie
tumtntcrualla, &C fpaciorum tempora*
craffi tudtnesc^ interuenientes , &C cxtc
ra quxad eam rem (peftant,amu(Iatim
metiantur. Vnde certiorcs corporis dC
spgritudtnis not^quaexfolius retrimen
ti ueficae contemplatione ciiciuntur.
Semper cqutdemextremam efledemen
Ciamputaui,totum homtnis habitudi/
nem,omnilque morboru genera uel>
Ie e lotfo conicda t ijpo ft habita , quar prt
or efle debec, quac de pulfibus tra&at fci
cntt3.Sed,ut fummatim expcdiam , qut
uframcft diTcipItnam de pulfu & lotio
caHuew,ea ad explorada rnorbi tudicia,
ct praruidentiam,uel nihil,uel perparum
(in qualiodiefola uulgusmedicorum fc
excrcct) fcicntia citra alcei ius^quac in pri
mfs dtfire nda crat % utitur,inftniti errores
comttanair. Proinde hoice in tuuentutis
ufumiiurofquelibellos Latina oratione
certefu
10
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
RERVM
MEMORABI LIVM
qux paflim hoc libello conti/
nentur,index*
A
Er ambiens pulfum arteriarum
mutat io*
Anni tempora quot fint $ ♦
Aquac inter cucem lotium 4* •
Attertarum pecuilus mutacionis caufli
folio 15«
Arteriarum pulfuum difcrimen 17.
Arteriac quur feriant
Arteriarum pulium mutat texus 15*
Arteriarum percuflus dormien tiu 1*.
Arteriarum percuflurti temperamenta
immurat *J.
Artertarum pcrcuflus in acftate 9.
Arteriarum percuflus mutant exercitia
foho 14.
Arteriarum pulfuscrcbri&citati diflFe/
rcntia
Arteriarumpulfus in grauidis mulieri'
bus.
Ifi
I
I N D B X.
Aurea lotia
B
4f
33.
4*.
Bllis rcccptaculum
Bilis atra
Blandus color
C C .
andidum Iotium 45,
Candida urina figmficat concocSionem,
tnfirmam
Candidi lcoloris in urinisdi/fercntis^tf,
Caeruleus color in urina
Chryftallese urinx
Colores obferuandi in lotio
Coloris prafini (pecics
Color umdis
Calidiores mares
Colorphaenicos
Colorum in urinis differenti*
Colorfabcroceus
Colorum &fubftanttarumurin3t con/
iugatio 51
D
4P«
4*.
4<r.
5t,
5o.
4«.
45.
4S*
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
I N D E X-
E
EMphraxcs
Erythra
4*
4S.
TT^ ocmma: frigidiorcs 4.
Jj Fufcus color lotij 50.
s~y Q
Vjf Laucus color
H
TTlppocratisIaus
J^Hycmcfumrariorcs pulfcs
IVucnumpcrcuflus in artcrijs
Iocinorismorbiprztcr naturamfri/
gidi 4»»
4*.
T Icnis officium 35»
1 v Liuidos urinar color 50*
Loriorum fpccics quare mutcntur» 3*.
Lottj dcfinitio j*.
Loiium fubtflis cflcntut 41«
Lottj porracinus cobr 5o»
Lotta fubrufa 4S«
Lotium in fcbrc caufo 44«
Lotiff
fcbr
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
I
I N D E X.
Lo(f 5 tenue& candidum in quotidianis
febribus 41.
M
j^^Argarodes color 8C (margaro/
des
o
5»
4t.
$<
o
almeus color
Percu ffus a circunft antys
Percuflus artcriarum perrhythmS to.
Percuflus Iaborantium in partu u,
Pcrcuflus tcmperamentoruni
Parcufluum mutationes
Phrenitidiscaufla
Prognoftica ex urinis
Puerorum lottum fubtile
Pulfusdeficiens
Pulfusdicrotos
Pulfusmagnift: uehementis diffcren/
7.
44.
I»»
41
tia
Pulfus modcratus quomodo confidcrc
m 14-
Pulfu»
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
I N D E X;
Pulfus diffcrcnti* quot fint t$<
Pulfustnterddens
Pulfus fpaimodcs i5.
Pulfus flu&uans *5.
Puifus rari 8C fcgnis diffcrcntia t»<
Puifus ucrmicularts 17»
Puifuum genera quomodo confidcran
da *°.
Pulfus uehcmcna 17*
Pulfuumgcncra t*.
Pulfus formicans *7»
Pulfusarqualttas H.
Puifus habitudinum 7«
Pulfus quid potiflimum indicct *4«
Pulfus fexuum 7.
Pulfus cauflacfflcicns *5»
PuIfuumcaufliS^iflfcrcnti» *i.
RAmalis ucna 35*
Rauuscolorcum tcnut fubftan/
tia coniunCSus $u
Rcnum srgritudo 4*»
Rcnum funcflioncs 54.
Rubcus color lotrj 4»;
Sanguis
1 N D E X
Anguis fynccrus
_ Sanguisubtfiat $$.
enccSutis urina 4U
Senum arteriarum pcrcuflus u.
Scdtmcntum urinar $9.
Spiccus color cum tcnut fubftantia in
urina 55.
Sudor fub (bmno 45.
Subftantiaurinztenuiscum ladlco co/
lorc
Subftantia fubtilis
Subftantia urinae
TT
Vrbida urina
V
VErboni temperamenti
Vcrtigocapitis
Venetuscolor qualisfit
Vcnacaua
Vineum Iotium
Viridia ^ caliditatc proocniunt
Vrinarum iudicia qut fcripftrint
Vrinx profluuium
Vrina tn capitis dolore
5*.
4»»
5s>.
4*-
45.
4>.
15*
4P.
5o.
*&
4*.
45*
Vnnarum
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
/ fe
Early European Books, Copyright €> 20 1 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
PHTL ARE-
TI M-EOI-Ci PR/AESTAN
TIJSIMI D6 PVLSVVM SCU
tntidcommcnUriolus pcrUtilis&ncccf
ftrius. Albdno Torind Vttodits
tcnftinttrprctc.
l]Vi haclenus de pulfuutn
fcientia poflens prodiderut
ei magna ex parte uel man
cfs traciatibus, uel exadc
Jlquide.exornatocft fcriben,
di artiricio,f*d prolixioribuscerte loais
fem ipfam expI/cauerunr.Nos ucrocSn
f!?rr n ° nCl "S l,,,ta °^ c '°n's concmmV
tate.fumma tamen fidecYdifigentiami
raq, breuitatefqup memorix, quxdoce
mus haiiddfficulterinhxrea-t/ouxcun
que de pulfibus fcire f,,e, it neceflanum
in compendrum redigcrc,cV eau:m rerg
Horem tanquam per capitaccnfcnbere
fufccpimus. Ouocirca ubi ,n quindue
parteis , quafique hypothefes omnem
quxadpetfcciampulfwum notitlaro ac
A tinet
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuesf LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
t PHILARETV S
tinet tracSationem difpefcerimus: Verbl
gratia; in percnlTus finitionem,utilitatis
eius commemorationem 5 artenardefcri/
j ptionem,eiufdem nocabuli etymon, SC
cauflam^ ipfius denicp inftrtimeti hoc
eft met* fpintus originatioem ;Primum
(diuina annuente utrgula) eam partem
quac de fmitione percuifus eft, aggrediV
amur.
Depcrcufiusfinitionc Cdput h
QV6 dilucidius intelliganf ca qux
depulfuumfcientiahoccompeni
aioioexplicare decreuimus, confeftim
ab exordio,qutd fic putfus definiendum
eftPercuir^igitudiu^ut Graccidicut,
cordismotus &artera?um eit 5 qu|
n^ZtU fecundum difparationem & contracftio
^ nem (quarum hanc &*&P,ttfom
nuncupant Graccijad refrigerandum in
fitum feruorem , dC difcutiendum pro/
pulftndumqj excrementa fumida, *di/
tur.fiue , ut ueteres Grxcorum Medici
qiiidam diffiniut oratione Graeca*? nfit
Hoc € ft;Percuffu5cftintemio8Cremif
uo
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
t>B PVLSIBVS. $
fio indiuifibilis arteria: & cordis.Eft au/
tem ./W* artcria:fubIatio,diUrariocp.
uero arteriaE f a b ml fllo 8£ con ✓
tracfro.
Dcufupercuf.uUmdrteriarUm Cdp. tr.
IH Rucfius uero QC opportunitas per
P cuflutim , duplcx eft,refrigeriurn
lcilicetnatiui caloris perimmifium fpi
ritum 5 eiufdemcpper emiirum hunc pur
gatio,fuperfluitate fcilicetad fumi natu
ranv prroxime accedente profligata ♦ Irt
diaftole enim,hoceft fublationc arteri*
fubftantia quxdam artrahitur.ExpIicata
nanquearteria refrigeras acringreditur
quirefocillat uitalem firmitudinem.un
de & animalis fpiritibus oboritur. In fy
ftole, ideft comprafllone conuenientl
bus ad cctrum extremis arteri^id quod
cx humorum dcuftionc in toto corpo
retanquam fumofum excrementucon
tractum eft,eliminatur dC cxcernitur.
4 PHILARETVS
Qtjjid &Ytcrii } <{ui& ucttd.
Cd f ( Ut III.
A Rtcria eft corpus in fongutn por
j£^re(3u,ceres inftarcanalts,ac finuQ
fum, - *'' r ''«ideft duabus cunicis contex
cu excorde propagnu & tn ftngula cor/
porismembra diftribucim dtffuitim,-ac/
ris&fpiritusnaturalts abundanttonsire'
ceptaculum 5 mixti cum pauculo admo>
dum fanguine.Inefienim arterijs agita
di facultasperdifparationem cY concra/
dionem,quo inde cordis fumida euapo
ratio comparctur,cY partibus ca:tens fpi/
ritus infundatur.Venauerofpiritus ua/
fculo fimilisfanguinis eftreceptaculum
cum exi^uo nacurali fpirituconfufi*
Dc cthymologU Artcna*
Cdput IHI,
A P T» f f« fecundum Etymologicos
adpcllata eft **f |Tfl r h«'v« *»fi*r*
quod eft 3 fi cterbatim tnterpretcris 5 ab eo
quod feruet aerem ac fpfrirum naturalc,
uttalemue, Aerisnamq?ac fpiritus(ccu dt
ximus iampridem)conceptacukim eft
in quo habundanuor fpiricus fang' lioii
ue«o
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE P V L S I B V S# *
.ucromulto miausconfiftit.
MetWim 7 uemYumq; origo fintesue
^put v.
A ivferf 'ara a leua cordis fibra , qu*
adhortaadpellat, bipartito ramo
ortn ccrfum cft, Quorum aicer qutdcm
percxtcrauiiceriii.rerna deorfum uer/
jus di piicipropagine in dextram & fini
Jtram ad coxendices ufque & pedes 5 di/
gwscp pedfi dcfcmdit.A Iteruerd fur/
fum ucrfusporrigitur 3 &:ittdem (plTam
duos rmos propaginc mox addextrani
oc h niftram per brachia i n palmas ac ca/
puttendir, 6tisqui adcaput protendit,
conf htuit arterias ad interuallum auri/
um,quas Grxcorum medijci v«j> Jr,^ co
gnominam.Qu< uer5 dexcra /iniftra m-
que inrrinfccus perreptat , per alas ad
brachia,&flcawmhrachij cobitofue ad
cxnmos ufque palmarum digitos perue
mu Carerum in hoc commctariolo tam
compeiidiofo animus. eftad prarfens,
i^uurn^dtatione, &dignot(oacs coru
* cauflfa denfcp ftrtdim : fummati mcp
.confcnbereApoftcns tradere.
PHILARETVS
pcrcuffuum mUtionihus.
Cdput VI.
TRiphariainanimalis corporc pul/
fqs mutari folet generatim,( multi
pltcia cnimfunt fpcciatim mutatiois ge/
ncra) Primananqjipforummutatioex
caufla naturalifit, Secunda non natura/
lis quidem, fed nodum prsr ter naturam*
Tcrtia prsrter naturam exiftit.Quemad/
modum cY cx marium&foeminarum,
atatibus.Prxtcrea 6C csrteris id gcnus co
iugatis, mutatione fubtt.Mortaliu cjuip
pegenqs(quodueica:co pcrfpicuu eft)
inaiaresdilbefcitur&facminas, atqj ih
lorum fane,altj tempcratur* caltdiorc,
aln uero frigidioris tcmpcramcnti cxi/
ftum\Etilliquidem graciliorcs natura,
cV macilentiores : Hi uero obefiores ma
ciscKCorpulcnti>ftuecarnofi fa nt - Atc P
fn uniuerfum maribus fcmpcr legena
turc plus infiti tum caIoris,tum roborts
quammulicribus inditum effe rcs ipfa
declarat St slatnitat,
?uuu$
DE PVLSIBVS 7
Vulfus fexuum.
Vlri igtrurpulius magna ex parte
non tmuria ciratiores , maiores,
longequeuehementiorcs acdunt,
Faeminae uero,ut frigidioris narurae, far/
diores,exiliores,&' non parum languidi
ores^arreriarum icflus habent. in ucrifc
queueroputamanbus ac fceminis pro
temperamenti tenorcplus minusinten
to 3 percuflus quoque arceriarum plus
minusue intcnduncur.
Tempcrdmcntorum pcrcujfus*
CAlidioresenimuero natura gcu//
fum ufque maiorem, citatiorem,
dC uehementiorem xdunt .Quoniam in
calore (emper promptior agilitas 5 &: mo
tus Ioge cita tior. Frigidiores cotra 3 mi
norejefiriore fiCnoadeo uehementeji/
quidein frigido gpetim qu^da, ut iicdi
xerim,eft tardiras,egerrimaqj mobilitas
Vulfushdbitudinm.
VTrifqueporrho uiris inquam 3C
muheribus.alius atcpalius eft,ut
uidecur ,corporis habitus, Ve^bi cauifa,
Macilentus dC corpulentus,
A 4 ln
PHIL ARETVS
In Macilcntis gracilioribtfsue pcrcuf
fusacduntur ma*orcs,longerariores 3 cC
h aud rnulto uchemcntiorcs* Corpu/
lenci uero mtnorcs , crebiores 5 et langui
diores artcriarum percuflus aedunt.Hoc
itaq* modo riercuflus natura mutantur,
fercuffus k circumllintijs*
REfpicienda quoqj in pulfuum ex*
cta dignof lpne dC fohcitius etia ob
feruanda funt coniugata circumftantig,
uerbi cauiTa:Loci 3 tcmpora anni,actatcs,
& conftiiutioncs parficulares, De anni
f taqj hons/uperquibus prxcacterisdif/
fercre inftitui 5 3d hunc fc modum habef,
finnitcmporAquot.
ANnttemporaquatuor in parteis
a uctcribps diftributa funt. Vcr fci
licet, Aeftatem, Autumnu, &:Hyeme*
Q^iorumduouti9,Vcrncmpc 5 & Aiu
tumnus boniteppamcnti. Cacteradup
prauac temperaturg^exiftunf,
Vcris drtcrwm fcrcuffut.
VEris itacp ct Autumni tempeftate,
cordis & arteriarum motus 5f ppter
temporum qualitatistempericmmagni
pcruc
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE PVLSIBVS >
peruehemetescj?,fi ad reliqua teporacon
feras,non immerito arduntur, Cclcrira/
rc uero dC frequetia medi'ocres,fdcJ fcm
per iaxtaxtatem proportionem,
Affkth percujjus.
PEr Acftatem uero citatiorcs ardun/
tur percuflus ct crebriores 5 idq? fem
pcrpro unaquacp xtateneceflltaremip/
ducente 5 proptcr ambicntis nos extror/
fumacriscahdum ftatum*
hycmjs pcrcujjiit*
PEr hyemis u£ro tcmpus animan/
tia percuflus habet Icntos ac raros,
proptcr aeris nos ambictis frigidu ftatu
&{ quarindeconciliatur ftriduram. Atcp
hunc in modum pulfus pro temporum
.rationedifferunn
Fulfttt pro rcgionvm lurictdte.
IVxta regioncs f tidem pro uniufcu/
iufcplocitpmperamento arteriarum
percuflus mutantur. Calidiorfiquide
regiomaiores 5 &: citatiores arcenarum
pcrcufllis,ceu Aeftas,cfficu . FrigidiV
or contra,minores & lenn 0 res 3 tanqua
HyemaIibushoris>pulfus reddir.
A 5 TemperaU
u PHILARETVS
Tcmpcrata ucro rcgio perinde atq*
Ver 3 magnos dC uehementes artcriarum
tdusxdtt.Atquc ita quidcm iuxtaregi/
oncs uariantt
VulfuSftdriet^fecmdum deris circwn*
dxntis nos ainftitutionem
ALtj porrho aeris nos ambietis fta
tus , haud aliter atquc anni tenv
porapulfus uariant. Fcroidi quidcm,
fcruidis annt tcmporibus^gclidijgchdis,
mcdtj,medtjs, proportionc reipondent,
Et adhunc quidcm modum aeris quali
tatcs pulfus commutant.
Singuldrum zutumpcrcufus*
IAmoportunu fucrit dcactatum quo
quepulfuum mutationibusucrbafa
ccre, Si setatcs aliquo intcr fc dtftnV
minedtffidcnt.interpercufliis quoquc
carum non nihil uariati difcriminis in/
tcrcedcrc confueuit*
Pucrorwnpercujfus.
Verorum nanquc,& rccens inluc?
I aeditorum infantum pulfus cttatior
cli^crcbrior kcm&C languidusjuxta
magnttudtncm ucro , & uchemcntiam
mcdiu$
DE PVLSlBVSit
medius. Citatior autcm eius actatispul/
fus f t,quoniaminea xtate calor natura
lis in fubftantia habundar* Crebrior
eo quod caliditas m pueris tuxta quan/
tit tem redundat. Languidus , propter
fubimbecillam eorum quaficp langue/
fcentem adhucuirium potentiam»
Senum pcrcujfus*
SEnum uero arteriaru percufliis $dl
uerfo Lentiores dC multo rariores 5 fi
conferas ad pueros, exiftunt, idcp ob
eius artatisuireisiam exhauftas 5 & im/
becilks, &C quod annisjcontraxerunc
fngus.
\uuenum percufju$ 4
EI uero cj intra hos confiftBt,hoc eft
florenteactare(Gracci •^«✓t (K «, uo
canr ,) pulfus maximos, 8C uehementif/
fimos 2cdunt,propterea quod uiribus
longe ualentioi ibus , quam uel puer/,
uel <enioconfe<3i 3 prxdm funt. Com
parimodo & hominum temperamera
pcrcuflus arteriaru 5 temporu conftitu
tionibus qualitatibuscp mutant ,ambies
Ctem oos gcScp ftatus &queadmodudc
monftratum
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
u PHILARETVS
monftratumeft,tontinensin(liam tcm
pcraruram transfert contentum, Ad huc
jgitur modum pulfus prosctatum ratio/
ne k hab.cn t.
rGriuiddrm mulierum pcrcujfu**
VTcrum porrhogcfanr,esfcemm<p
percuflus paruos 5 crebros 3 &cita/
tos xdunt. Partios quidem quod uires a
conccptu non nihil jnolcftat£ dcnciun/
tur.Gebriuerp SCcitati, propter ango/
rtm quoinuentre habences tcntantur,
ftproptcr fcetum conceptum.
Vcrcujfm Ubountium m pirtu*
IN partu ucrb maiores, crcbriorcs, ci
tauorcscp redduntur pulfus.Csrtera
iuxta naruram fcruant.ltac6ceptus,8£
partus pulfuu m i mmtitationc faciun t.
Pcrcuffus dortmcntiwm.
Q^omni quo;Cp,& fi naturales, Arterra
j3 rumramjemotioncs immutat.Inter
iomnuetenim percuflus fefnpmi.nor.es
ct languidores nunr,idcp ex euideti cauf
fa.Quod utdelicet natuwliscalor , exti/
miscorporis partibus rc^cftis y inmnius
pcncuat, &altum tanqua cenuum pct&
Vcnufjuf
n
f3 B PVLSI BVS. i S
tcrcujfus corum quicxpcrgifiunturafbmno*
QVi expergifcunfur a ibmno perv
cuflus a prindpio magnos quide
ueoemenres, ciratoscp 5C crebros pa/
rumq? turbulentos ardunt, Hauduero
diu poftntediocres,&iuftam fymmetri
am obtmentes*
Vcrcupm dliirUm confiitktionum\
T^mperarurarpraeterea corporisafcf
titix d£ acquiiTta? naturahum mort
pro re nata pulfuum immutauoem coa
ftiruunc . Nec aliter fane & habiCudincs
corporisacquifita: ? permdeatquenatura
les habituSjpercuflus tmmutanr . Nam
Cenuis 5f macilenrus ft carnofusfiacfiuc
corpuIccus,percuiTum nacuraf corpulen
cis obefisueperfimilemadit.SicoCra cor
puJentus gracilitatem coritrahaC , puca
cju 3 uel nacurahter corporisrobur afficif
uel ieccudum fubftanciam alicTuius pr/n
cipis partis , uel alianefeio (Juaoccafioe
e jm mofeftance, percuflum enndem ha
bet quem is qui natura tal/s eft ♦ Hade*
fiusdepulfibus fecundumnaturarr:.
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
i4 PHILARETVS.
Dc pcrcufiibus non nJLturdibus. C<tp> Vir.
OPortunum nunc fucrit de altj*
quoquc pulfuum mutationibus
ex cauflis non naturalibusuocaris profi
cifccntibus. Verbicaula.exerciujs^bal/
neis , edultjs ,multi uini, 6C a qusc itidem
plurimx potu,paucis diflerere. Exerci ta
tioncs igitur moderata: percufllis rcdduc
magnos,citatos 3 uehemenres &crebros;
Immoderatar & fupra laguends uires,fu
fceptar, exiguos,& Ianeuidos pulfus co
citant Balneis calidis emciuntur percuf
fus magni,citati,crebri, &C uehementes:
Gelidis,exigui 5 lenti,rari languidi»
Cibanacopiofa reddunt percuflusina?/
quales&inordinatos Moderata,pulfus
concitant magnos, uehementes,citaros
8£crebros.Incdiaminusquammodera
ta eduUapuIfiim uariat.Vmi potus iu *ra
ciborurationepercuflum euariat , aqua
itidcm perindc atcfiedulia inarquales '8C
inordinatospercuflus conc itat. Cactera
cuncfla catcnus perculfum arteriat u cua
riant,quatenus alunt,uel calfaciunt uel
refrigcrant ♦ Hunc in modu in caufis no
natvi
D E P VLSI BVS.
naturalibusuocatis motuum arteriarum»
mutarioncs fiunt.
Dc mutttionc pulfttum cx caujis prtter naturam
Percuflufr ex cauiis praternaturain
mutatioes haud aliceratqjpraedido
ram euarianones confideraJarfunt. Vo
canturauccaufii fiueres pmernatura,
morbus&fymptoma&immoderata oia
Breuiter enim ftire opoi tet quodnatura
ltucauilaru qusrlibet &earuquacnona
runIesdicutur 5 fiimmoderatefiunt,fecu
dum quantitatem exceflus in id quod
praxer naturam eft,tranfit.
QutcontcmpUnddfwt inpulfuttto obrcruntionc
Vnotttu caput viff.
QVoties igitur laborantem que an
tea nunquam oculis ufurpafti(&:
proinde albus anater 3 uc aiunr,fitigno
ras)primuminuifis 3 immittiscpmanum
bi carpum,principio lexum acuratius fo
licinuscp tecum reputa^masne fitan mu
lier:Si mas cofidera maris curiofepereuf
fum : Sinmulier,muliebrem arteriarum
motum.
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
%6 PHILARETVS
Moxargrotantts quocpriaturam pcrpcti
depariter 9£a:cacem; Deinde cempus atv
nt regionem fadlac^ omnium diligen
ttflima collationCjCOrtijcc cuiufmodi na
fueritneceffario in profpcra ualetudinc
artcriarum percuflus,Tum uciqueada/
muflimfaciledepraehendes mutationis
percuflus prarter naturam fa&x quanti
taterrt,
Ibepulfuumgencribus Cdput IX.
TT Abcntur autcm percufiuum gcne
■7l ra deccm quorum primum gcnus
fecundum quantitatem diaftolcs «noem
dimcnfionem confiderarc cxpedit.Sunt
autcm totius corporisarteriae dimenfio/
ncs trcs . In longum fcilicet altum,& Ia/
tum.Haud abfarde igitut quicunquc trf
nadiftincflionepariter fecundum longi
tudt nCjIatitudinc 5C altitudinem mediu
modumexcedit,MagnusadpcIIatur,Di
cunt itaquc in ftnicione, Magnum pul/
fum efle qut tripl ici dimeofioe fimilitef
fitinflgniccraucflus <
fcfttf
3
i0
s
DE P V L S I B V S. 17
Ecfecundo pulfuum gencrc.
ALterum gen U s percufluum fecun
dum quantiratem motus artcriae
m diaftole & fyftole id eft dilparatione
CC contractione confideratur. Habetur
aurcm nonullac huius gcncris pulfus di/
uerritates:Quoni3meftcVcicatus 3 cVIen
cus,cVmediocn's. Eft uero citatus/qui ar
tetiamometodilatata quatifXetus qui
longotemporis /pacio modkamterca/
pedinemouetur, Mediocris quimedm
ad unguemobtmet.
Dctcrtio pulfuum gcncre
TErtium uero percutfuum genus fc
cundumroburuirrutisarditur, idrij
triplicidifferen tia . Na eft aut uehcmens,
autIaguidus,autmcdius,Crcbritasnan
que fmc frequentia 5 quotiens magnitu/
dinem accipit, pulfum uehementem ac
ualidum reddit* Quum cnim uirtusma
ximcregnat^pulfus uehemcntior effia/
Cur,atcp ediuerfo. Eftautem pulfus
hcmens 5 quadotangentis manus ualidc
repcIIitur.Languidus qui inualidc imbe
cillu kSb xdicMediocnsuero qui media
B feruac
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
It PHILARETVS
feruat propordonem ad mrunque q uf
naturalisdicitur.
Dc quirto pulfuum gcnerc*
QVartum percufluum genus eft,
quod m coftituttone organi 5 nem
pe aneri3c,uerfatur.Sunt uero huius quo
que gencris difflrentiar tres : nam i nftru
mento rigidiore quam natura exigat,pui
fus redditur durus,fiue afper: Eodem au
tem molliore, a mollicie nomen iot titur
pulfus^ uocicatur moilis:medium in^
cer duntiam dC mollicicm quodammo
do obtinente, moderatus feu mediocris
efficitur.
Dc quinto pulfuum gcncre.
PErculTuumgcnusin ordinequinrfl
fecundum quieds quantitacem per
penditur. In quo creber prscipue dC ra
rus confiderandus eft Puntfu enim te/
poris quiet!Screbrum 5 longius uero tem
pus intercalatum rarum pulium cmcit»
Defexto pulfuum gencre.
SEcundumxqualitatem & inxquali
tatem fextumcenfetur in ordine per
cuffuum genus . Obferuatur autid qua
inimocmnm pluribws percuffibus^qd
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E PVLSIB Va 19
fiftematiconuocatur.Inuno quide 5 ccu
<ncaprizmte;In piunbus ucroconfiftcs
uocar ur inarqualitas . Cscteri m una qua
cp inxqual irate inordinatione fteri opor
ter,quemadmodum in omnibuSjquoni
am arteriacicflus uel decidit iiel intercid»t.
Idquod folet uiribus altqua excaufla
deieftisaccidere.
Defcptimo pulfuumgcticrc.
SBptimum gcnus percufluum fecurt
dum plenam ordinationem/inordi*
nationemcp efricitun
Inciib namq; inaqua!i,percufius arqua
lisft.Inaequalis ncro fccundu periodos
tnordinatus, Contemplatur autem quu
tn uno artenaru motu, tum in piunbus»
De ottduo pulfuum gcn c rc ♦
SEcundum plenumacuacuumhoc
cftpro artcria- figura & replctionis
quantitate odauu gcnuspulfuu confide
ratur,fingula nacp uafcula uel plena uel
uacua cenfen tur. Eftigiturplenus
qutarteriaoftcditi7^idioie 5 undofamqj
eius in humorc copreflione, Vacuus uc
ro quiarterizexcitatione bulliente faor 3
ica utfub digito inanitatem fateatur,'
b %
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
*o PHILARETVS
N
Denono ^ulfuum gcrerc.
onu genus percuflum grhythmu
fit,in quo tempons proporciones
ad tempas metiuntur. E qua re pulfus
dcficicntes cY intercidentcsdepraehendu
tur.Eft uero deficicns pulfuSjinquit Ga
lenus,in quo non ad binos modo 3 ft:d ter
nospluresue percuflus tmmobilisperft
ftitarterta. Intcrcidens autcm quil poft
duos icT:us,pcculiari ordinemotioffu,un
demedia tntercidit percuflio,
Dedccimo puljuum gcmre.
QVoniam autem calor quiin corde
co nrmetur per uniuerfum arteriat
corpus diffunditur lnibiqj euidcnttus ap
paret* Decimum quoque pci cufluu ge/
nus prardictis artnumeranL f n quo uticp
per tacflum materia-quacfubeftcorpori
qualitas perpend tur b uerbicaufla,male
tcmperacacY mordax.
Summd dccem gcnerum pulfuum.
COnfiderat tgif in pulfuumgeneri
bus,quancitas 5 mocio 16 ^itudinis,
uirtus , qualitas > motas fpiflitudinis ,
xquahcas,ordtnatio ? plenitudo,c,oncor>
dia
DE PVLSIBVS.
<fia rhythmusue 6C cafor. Dcinceps mc,
morandum nobjs u-dctur, qux nam fint
pcrcufTuum cautfc cV differ entfc.
Dccaujiis o- dijfircntijs (ulfuwm
Caput XI,
ENumcratis fam dccem percuiTuu
gcneribus caufTas eorundealiquas
ci,m o.ffe, enujs fuis ,tr,bus,quod aiunt,
ucrbisde,nceps perftrirgcmus. Nam ii
2, 5^ am harum ,-cru nottciam hau
*ire defiderer, is fcdecim de pu U u um nc
gocio uofumma exaiata non ignorct
q^coiulendaarbKror.Nos uer§ breui
tatis ftudiofi ,cum deiectu modum fcr/
uantes fummamrc.certe ncccifana: m
a; Ctum red !g cre, cV tanquam percapua
difflrentias al.quot eauftaso) puliuum
recenfere mftiiuimus.
F Q»<e motus artemrum uu'T*.
criunt humani corporis arterie ad
tcmperati caloris,cii in corde . tum
m cctens partibuscorporis tuteiam.
S Saltusac pcrcuffiv dicrimen.
Altus cV pccuflushoc dirimuntur
diicrimine.Quod faltus.propter in,
B J cidcntem
xt
Eorly European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
IM PHILARETVS
ddentem fpiritum toto corpore xditur.
Percuflus uero perfundhoncsfpiritah*
potentta: in folis artertjs concitatur.
Vuifus mgw O uchcmcntis
dtfjircntid.
PErcuflus magnus a uehementehoc
diflidct,quodm3gnus arteria inlo
gum, latum &profundum dilatata,tri
bus dtmenfionibus perpendt tur> Vehe/
mcnsuero motu/ualdenancg ferit)pro
inde uirium robur portendit.
Vuifus crcln v ciuti dffircntU*
Diflidiumtnter percufliim crebru,
& citatum.incontinuo confiftit
atcp difcreto. Crebcr enim arteria non ni
fi momentoquiefcente quafi cotinuus
eft.Cicatusueroquum arteria modico
temporedilaratafiu 5 difcrctus:Perinde
ato^ ft quis ocyflfime uolet ac fubfiftat.
Vulfus TAti fegnisq; difcrimen.
PErcurtusrarus &tardus hoc difli/
dio dinmuntur.Quod rarus longi/
ore quietis fpacio i nterpofito,imbeciliita
tis tndsx eft,ex tnfrrmiore nancg rqbore
pro
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE PVLSIBVS is
proficiTcif ,&f proindeplus ancipit/s ha/
bct difcriminis: Lentus uero ex (blo ca/
Ioris defedtunafci folet. Rarus autem
uiresmaximedeiccftas fignificat,
Quotndm m d-jpdrdtione fitnt
pulfuwn ditfrrcnti*.
ErcufTuum ftcundu diaftolen,hoq
I eft dtlatationem artcria:, ocflo funt
diiHdetes fpecies. Puta magni tudo, par/
uitaSjUehementia^remiflio^eleritaSjtar
ditas,duricia dC molltcies.
Qui ndm v quot pulfuum
fint indics
Iudicium pulfus in duobus 5 fenfu ut>
delicet & intelled:u fitum eft.Senfus
entm prxfentiatudicat. lntellecfiusuero
praterita&futura*
hjfittrices pulfus cdkjpt
: quotfinu
T) Vlfiwm arteriarueffcdricescauflsc
J[ tresfunt,Vtrtus nempe quat cor
pus mouctfpintus femita:. Et utilitas
B 4 proptet
Eorly European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
14 PHIL ARBTVS
propter quam mouctur, dC inftrumentfl
obtemperans.
Qmd potifiime pulfm figmficct.
PVliusartcriarum primu dC omnifi
maxtmeuim caliditacis , frigidita/
tisc£ in fpirjcibuMndicant.
Quot modis confidcrctur pulfus modc
ratus ucl immoderatus.
PErpenditur pulfus quu moderatus
tumimmoderacus 5 quadrifaua,iu/
xta nempe magmcudine, celericate 5 i\C/
hementiam 8c lecundum crebritatem.
Qttidbtnordimto pcrcujfits difiidcAt puU
fus i!ueLjii&l:t.
Dlfferunc tnter iepulfus inarqualis.
SC inordinatus. Quoniainaqua/
lis ln uno pcuflli ftt^dC ceu,demonftratu
eftpride 3 inplurtbus quocpco/iftir. Vel
enim inunamoc!o dilpajauorc,ucl in
plurimis cdgregatis, N uncupaf uero ca
dem ina?quaiitas confiftcns in multf tudi
ne pulfuu confiderata. Inordinatus aute
pulfus fit fecundum rhythmon. Veluti
fi treis magnas percudiiones &unam ex
iguam,comitatuur duar ingentes.Eftau
tem
DE P V L S I B V S m
tem Rhythmusordo cV lext( mpciti, n
quibusfpirituumcanaies mlurgunt 6C
concidunc
Quid difidcantab Intcrcidcntibui
pulfu$,Dcficicnta.
PVIfus Deficicns & Intercidens no
nullofaned/nmui t interfe difcri/
mine:eo c]d Dcficics ex tnaiore uirifi tm
becillitate oriturA meo inteidu omn f
motionc amifla 5 immob!iis permanctar
teria cV maius de-rtmentil indiczt , extre
mum nempcpotctic iaptumJntercides
uero pugnante & re/iftentc corporis ui'
ribus,feipfasexcitantibus fua fponte ad
repeilendGconnana 5 & minus demmen
tum arguunt,
Difcrimcn intcrptdfum Sptfmodcn
ZTRdmofum quiffabwndwnuc.
P Vlf ilS* r-g*<r,uuJit &C nkuvaMi quOCftill
ter fedifterut \ Qiiia ille uafculu fpi/
tuus ad fidis tent ? inftar cxtendtt.Hic ue
ro dcxtrorfum 3 finiftrorfum<p transfert»
Qui nam fidnt iclus fluftudntcs.
PErcuflus flucruaates fiunt ex ha«
bundanti humore contento , ternl
B 5 taro
U PH ILARETVS
tam fpirtt js diducentc, gtndecp in aqua
tntercutequa Iwi^ cognomi nanr„
Quo dtftcnt intcrje Durotm V
EercuflTus qui a bts fertcdo fwjint
I ideft bts pulfims uocaf ,fiO fl
hoc eft Capri zanze > hoc inter te diffe
tunt, quodhicinfurgendo Stfcxtollen/
do,fed aliquantulum inrerciiustdeinde
citatus differentes motus efficit» Ceu ca/
prea,a Graccis ^ adpdlata, quae falt
cns Imer pedibus fiibitmis in aere,& al/
terum lubitumlonge cttatioremfaltum
perpetrat. Edtcur autem is pulfus uku
bus humant corpons angore preffts ,8C
molefta quapia cauflaoneratis* Diero/
tus uero bis qiudem unagcuiHoncpul/
fat,fedimpari ccleritatc : incipiens enim
citatior, deftnens uero tardior eft Fit au
tcm talis propter duncicm inftrumcnti
feriente, 8C itemm uiolentcr reuerberan/
ce fpiritu iecundum idum abfoluit, que
admodum in tncudibus mallci percufli/
oncm reciprocant,
Early European Books, Copyright© 2012 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
IK
m
DE PVLSI B V S *7
Qgo d\jkt db formtctntz uextmcu*
Urit pcrcufius.
PErcoflTus id eft uermicu
iarts aformicate( qui Gixce. mh*
ptif^ uocatur) co diftat. Quod uermicu
laris q u idem quandocp conuertitur f dc
mutaturqj in melius & amplius eius pa
tet inxqualttas. Formicans uero uii tute
deieda & prorfum inter mortua arditus,
&inteiitunrpracnundat. Atcp haec
quidem in pracfentia de fimpli
ci cordis & arteriarum mo
tu pauciflimis perftrin
xifle l ufticiat
Co mmentarij Philaretidc
pulfuum cognitione
Rnis*
Early European Books, Copyright © 20 1 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
THEOPHI
1*1 CELEBRlS MfcDlCl DE
E X A C T A RETRIMbNTO^
ruwucfic* cogwtioneuolumcn, Fcr M*
hmwm Tortnum Vttodurcnfem
Latimtatc Donaum*
Rifcosaliquotmultos cir/
ca medicinar ftudia mircui
gtlantes.cYcitra controuer
liam docftilTimos de urma/
rum differentrjs negocium
aggreiroscfleliquidiiiimecoftat.Q^io/
rum omnium Ax^ dC a Htppocrates
Chous , cuius monimetis facro fan<ftis
prarcipue infudamtis, pnnceps cxtirit.
Pofthunc Galenusuniuerfborbi rerra
rumautorlufpiciendus eande difptita/
tion^eadretrimentauefica:fpedante 5 fcri
bedi^uincia fufcepic, Abhoc Magnus
medicus unrfapicsDeminarum
#pnetatedinofccnda,prxccptapofteris
relicjt fpcciofa,Quos fanc.ob multas res
jnonakuuulitate inuetas,egregrjs funv
DB VRINIS.
tniscp Iaudibus certatim extoiJere, nedc
os facere dicam conuenit ,& fi neminem
cx his rem totam 5 ut par fuit 5 attigifle,fed
inchoatam modo , Sc mancam de ui ims
difputationcm reliquifle(mulcisfcicu ne
ceflarijspra:teritis)compertum iit Hip/
pocrates nanque Chous circa has res in
ingilans,parua quxdam certe foeciofa
quahcp florem huius negotrj paffim obi
ter modo attigir:Neque ur inarugenera,
ne^rpeaesjieqrJirTeretias^necpcauflas
neque ludiciu ac prsruidenrias difpofitio
num futurarumprxternatura,uel iano/
rum corporum , uel ancipitum argrimo
ni'arum,neque alia mulca, quaenumeris
omnibusexadadifputatio pofcere uide
rur,adamuflii»abfoluic. Comparimo/
docVGjlenoqi^oquePerg^menfi^inco
quem **W*r«W infenpjiclibelIo,ubi
res qujead unnae difciplma fpe&amcar
ptnn tradat. nefcio quonam pado par/
ua: cur* fui tde hacre non cunofius foli
cJtiuscp difputare,bonam nanque nego
ti) portionem, uel omnino intacflam.uel
inchoacam faltem , uel parum denique
enudc
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
^ THBOPHILVS.
enuclearamdeurinis 5 ftue genus 5 fiuefp*
cicSjfiuc differentias conftderes 5 difciplt
nam rehquit :poft hosdeinde longo tem
poris tradiu magnus medicus atcp philo %
(bphus ratioe quidem 5 fed fine pcriculis
u(u(quae mater arrium exiftit) obferua/
tis 5 <cientiamdeurinis pofteristra dere/
aggreflusefh Haud abfurda fane diftri/
biuioedelottisdifciplinaaufpicas,de eo
ru dtfferenis 5 cVfpcciebusplus quidda ali
is fcripfifleuidecur . Dc praeuidenttis uc
ro&augurijs praefagtjscpCTaw^cw^Grae
ci tiocauc) qux ex unnis fumuntur 5 plu
ribusomiflis ? claudam cY ipfus quoquc
dclottjs arrem tradidit, aded qindem ut
ad perfeda earu reru cognitionem,a pa
fteris medicar rei ftudtolts fecftatonbus
milliadefidercntur, fcfe extricareno po
tcntcs , abfolutiorem eius rei fcientiam
indagare coguntur. Neque id,rnea qut
dcm fententia 5 temere 5 quoniam ex ea na
futus quisqueac iolersmedicus rededi
iudica^c 5 cVpracuidere 5 quaficpdiuinarc 5 et
cx cuidcntib us resabditas , abftrufascp
conieftiua quadam aflequiad unguem
DE VRINIS. *
poteft,fiquide exa&a urinarucognitio,
fotacp infpe&io, abditas quascp cC affe/
<Sas corporis fedes,tanqua in tabula,ex*
htbet,& temperamentu 5C difpofitione
uniuscuiuscp,naturalis nefit,an no na/
turalis quidejfed nondu coti a natura,ati
prxter natura deniqj.Nature etenim fuac
aptitudine acuratusurinaru et (blers inta
ituSjtam certuSiqua Apoliinis (ut ftcdi*
xerim) oraculumeft nunciuseiusquae
in iocinorecxiftit, uirtutis effecfliuae fan
guinis,c]modo Lbe, a fua funcfiioepraepe
dicac f Quocirca neutiqua,mco quide iu
dickyjbfurdu fuei ir,necp importunu,eti
am fi iplius labore pro uirilimeo,redden
ch difputatione,exadaomnibus nume/
ns de urinis fuiceptui us,queadmodurrt
tn arduis rebus fieri folene eft , nume iu
plorauero.lnuocoitacp Chriftum Do
tnuuim noftrum uerum cV unicum opi
tulatore cundlaruque rerum liberaliifi/
rnu largitdrem,ope fua,du<3uque fuo di
gnet adefTe conatibus noftris, q[hacq no
ftralucubratiodignitate exadifllme de
urma
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
THEOPHILVS
nadifputationis aflequi & indipifcipof
fit, quamobrem ut promptiusuoti red
danturcopotes 3 earationeagamus ♦ Pri
mum omniu a Loui finitione iumemus
exordium : Pofthaecdegeneratione Vtt
na::moxinqiiem locum excernatur 5 2£
ubifiatetusliquoris fequeftrano ,doce
bimus . Ab his poftr*:n:o ad eruendam
urtnarumabfoJutamdodrinam tngenc
ra,ac fpecies 8C differenti?>s difputatfo
nem 3 (diuino fuftragantcauxilio) dtftri
buemus.
Hcfimtioncnominis Lotij.
Cdput i.
{ Ig-^ l Otium eft fanguints alfoiamcfj;
(■ jjjl humorum colaaira^ftusue^uel
ME^^l utalrjquidauocauere,fereaquar
dam lcdundanna^quam noullidilutam
&aqueam indigtfant,Neq;defuntqui
Lotium (aniem fanguinis efleconten/
dant. Verum de nominenolim equidt m
tn prarfens ullam mouerc controuerft/
am.
t) B VRINIS.
35
U5
Df gcnerdtione Lotij Cdput 11.
Slrn •miociucrisptrtcm uena'W«<«
a Gr;tcis,Ram:tIis ucro Rhomanis
tiulgo adpeliata 3 difperfim greprat.Qux
fortita cft uirtutem effecTtfuam fanguins
aconditnce na tira. Vbimtcrappar ti-m
fanguinis/erum cius , hoc eft lotiu, quq
quege^eratur.Eftucroortuseiushuiur
modi 5 ubi lam in hcpate uis fan^uinis cf
fc&uafuo muncre probefundachilu
fiifceptum in languinem alterauerit, fa/
«aeius humoris commotioneturbaue,
quicquW iliic fubtjle cV facife tranfiens
fuerit.eftautem id flauacbiiis quxdam
fuperfluitasinnata^idomncfurfumjquia
Ieue,petens,in lublime eleuatum a folli
culo flauarbilis 2 Graxis uocato
(quiadgibbum iecoris iacet)perpropin
quum meatum exdpitur,cYad aliquam,
nimirum,utilitate attrahitur.Si q u id ue/
ro fubeft terreftris cV feculenti humons,
id ipfum Iten,qui eregioneadiacer,per
fuum meaculurexugit , naturalibus qut
DufdamtraAoibus finguhsidquod pe
cuuarcexiftitemulgetibus,tertiuporrho
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
54 THEQ PHILVS
ac qiudtlutus frrofus humoreft,ca fm/
guiac,noduf€qaeftratus,rehnquit:h«c
renes tande per ucna Graxe Latine
Cauam adpellata,attrahat,&:in uri n5 co
paraot, Quscficritauthichaudabfurde
qutfpia:Numq uid qaemadmoduchole
dochus hoc cft biliofa ueflkuh, bilcum
humore,& lie atra bile fanguinis *v*T*
*«7«idvftfuperfluaexfim siocmoris par
tibus pcr fuos meatus emulgu t Ita Sk rc
ncs quocglumbiue huic uilcet i adiacen
tesdtiutu humorem,& aqueu fuperfluu
attrahedo ex eode loco,fufcipi at:Refpo
demushumoremhunc nonocyusafan
guine fequeftrarijfcd magnaroportuntta
tiscauflaad mauis uidelicet opusindi/
fcfetum a natura feruari.Ramaljs nancp
nena fanguints, ut diximus 5 effe<flrix in
firno iocmoris Ioco fica 5 uenae cau* adpel
larxexri huius cnnuexo adiacenti per rc/
retcs&ftamtnofosauofpia^nguftoscp
meaculos fuggerir.Quum igitur &ratt
one&fcnfucompertumfct languincm
Crafiiorftf
Early European Books, Copyright© 2012 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE VRINIS.
crafllons efle fub.ftanti^atqjad.pene/
trandum uenulas pra:peduas,afteuft,o,
resqju.as, fi„ e imped,mento,neptum,
opushabu,tcom;te ferofa redundanria
«2 52S in h ° C natura f *
fn,> „; , '"^?" 1 mdifcretum obu>
eZ',nr a r nUUate fo ei fu P crfllu » f *"Ie
cum ipr a f angulSin ^ hoceft ; finua ,
ramacconcauam uenam dilaberetur.
Vbiuero cademfuperfltutas cummra,
mum uen* cau* quac fyinx dorf, mcurn
fcu&Tafummodcorfum progredjtur in
rcnumcpoppofuo induplice^m S
nemfcnduurin * GricearluerarS
f crS T 1 ferrur >P« quos meatus
a grandtore & concaua ucna aqoofum
beS S * C ^ ,p ^ ntCS «P^mrenes
frar fn^S?^^ 0 "''" '^fubftantia
c IS" H ' Ptr uri ««<"quasG*
« "V"*/" dicunt, ,n ueficam quar j otn re
f* «P«c 0 IueftAabeadegen2Juoca1
Cl inftdlare
55
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuesI LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
THEOPHtLVS
inftillarc compellunt. Ac fi fangucn fyrt
mum Stal unguem abfolutum fuertt
iauod pcr exacftum concodtionisotttciu
contin!nt)neceflumelt & rccrementum
ciw ctiam effc huiufmodi.Sin fanguinis
cffccliua uirtus afuafundione per occa
f.onem quamp.am pr*pedit3,fruiterur,
Ii genus fcrofa fupc» fluitas euadit , qua
Gracci j; f .ck.homani urinam acLotmm
adpelIant.Gu.us ctiam re. g.at.a interdG
lodatenuiulma,candida'¥apparcntJrt'
terdum uero cumalbo colore crali a t^ru
diorc euadente fanguine dC impertetto,
erFcctricefacultatefanguinisiaccte,^co
cotSioefacfta ueluti crudiore.Vbi autem
fancuineus humor plus fatis rorretitac
feruet, cofimilem quoq; fupernutratem
eff.cit.Proindeexilliuf.nodicauUarum
oeneribus lotiorum etiam fpecics (n ah/
is atq; alias identidem conftitutioncs ta
ciesqj commurantur. Ante omnia igitur
cuiufmodi ciTc oporteat lotium natura/
le,quod fanguinis ad unguem tacti co/
meseft,difletereinftituimus.lnculpatu
que principio totium ,quod natura leges
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
1
DE VRINIS x 7
nuHoexceflli fuperat,nccp uel larum un
guem def.cit^ ob id narurale uocatur,
timtione cxplicabimusJnde cognofcc
turfactie cxcedens ueldeficiens neuti/
quamftnum/edillegitnmu&pra-terna
tura efle* Eft itaq; uaturalis urin* diffini
ttoeiufmodL
NoU erfimtio urintfccundtmi nttura &
opthne Caput irj"
LOtium crgo fecildum nat u ,a opti
mumeft.coridiaon.busomn.bus,
quf iapicntifllmus H.ppocntus defidc
ra( ;,prgditutn;dtfinit autcm is pulcherri*
Hocciturmatllainculpatiitseft^nqua
refrdet^candtdum, Jeue^ xqua | e 5 1 Q/
mne tempus. Liquetaute m dcfinmone
numeiisiuistumdemuconft,re ) ftcoiv
lequatur,cumfubftantiamediocri&:co
loredecent, & contenta f UU m locum ob
tinenc ; Ad huncfcilicct modum : Lotiu
przcdlcns SC omniumoptimumcftfub
C $ ftancig
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
^THEOPHIILVS
ftantiamediocri,fedtmento (qua wWip
Grxctnuncupant) candido , &Ieui,&
acquabili, colorei utilum & fubigneum
(duefuluum fubfuluumcp dicere ma/
uis,)quod aliquatulum flauefcat ob ful
gorem,idqjperlongum morbt decur/
ium 5 obtinebit.Galenoquocpihifcefta
dtjsuehemcti tefteVrtna colotc fubru/
ttlofubfuluoue ? & fubflauo^hoceft, re/
irttfli rubedinss (Ct reliqux bonicatis con
dittonesnon deitnt )ceuinculpatilis,p/
batur*Sed Magnus Sophiftes ac medi/
cus coloremfuiuum ignitumue , &C iub
Fuluum fubrutilu mue optimum efle co
tcndk. Nos uerooptimum td ducimus
Iotium,quod inter utrumq* mcdium lo/
cum &C comemperanua obtinet.Quod/
cunque uero fccundum aliquothorum
quatuorplus arquo cxuperar :Vel fi quic
quam tftorum dcfecerit, uel ab his quo/
modocuncp immutatur,id non nacurale
icd illegutinmm ndpc!lamus,C:rterum
fuper coloribus & fedementis non eft
narrandi locus,fcd nonmultopoft de
ftfdctn fermonem fackmus,Dc iubftan
tia
D E VRINIS
tfa ueroinprcicnsdifltrcmus.
De di$Yen:ij$fublhntidrumipfws
urin* caput lau
S~\ Pportunumetfe puto hic dc ffit
V_/orumprofufionumue differetrjs
difputare. Eo quod quau* utimjTm ef/
fentia profufio exiftit , aut conftitutfo.
Subfhntia nancgunnae a Ii u d njhil qu2
humiditas eft,quam plcr/cp cirea has res
lapicntiffimis medicac artis ,pfcflbribus,
profufione, Iiumorcc£corporis nuncu^
pare iiifum eft,quoniarn quicquid in ui
fccribus alrjsuepartibus effundif in ca^
dcm ab oculato fpcdaf , uerb/ caufla, bi
hs dC fanguis.Sunt autcm ciufmodi con
itJtutionis fubftatig^ principcs diflcren
t*mtmirum dus, tenuitas&craffitudo
OC cx utnfcj coftans mediocritas& tcm/
perataconfftenria, Temperat* aurem
cC mcdiocns coftitution^s Iotiuni fecun
dum naturaexiftcs^nodifpefcif. 6uod
uero tcnuaf /cindif bifaria. Vel em fbb/
tili fubftatia merjf ,fV fubtilis pftftit ,aut
jningir quidefubtile,fed inde ttsrbefcffc
lutuletucp reddif C t craiiefci t. Veruil?ud
C 4 quam
$9
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
o THEOPHILVS
q U a hocXjquoma cxtrcmciQCQjqjiiibilc)
Turbfdumucro effetfum ftL^ratlaw.
coco<%oni<; mitium portendit. Eodem
modo craieflcetiudua: funt fpecies, Auc
cih mincSa crafla exiftit urina,cV tndtfcre
ta,ut a principio erat,tta manet, ucl mei/
turquidem craffTor : craflitudine ucro
tota infunditur fiftcdo conccdente 5 fub
tilts efficitur. Ac pnmaquidem quufpe/
cfiacur 5 uehcmcnccm humorum pertur/
barionemin corpore,cV frmitudinem
uaciliari, Altera uero turbilentia quidc
eiufnodi difpelci , fcduirtutis fanguei
humons efFeArids coquendt ofticium
refufcitari,clai e ftgmficat. Copukmus
itacp cum colorc kibftanam&diffintc/
mus,quxcxrjfdem ipfis temperamenti
corporis notx: Quuminhomimbus fe
c undu natura , tum quomodohbct prae
ternacuram habentibus, Quoniamau/
tem candidus color rcliquos coIores,aI/
bis quodaiuntfquisdignitate prarcedit,
& fubtilis fubftantiarum carteras anteit,
cumconftitutionc quahtates collocabt/
raus
D E VRINIS, 41
«mistanquafub unum iugum primitus
fubtiiis etfenria candidi colons urina,
^edicamus quotmodisslbus & tcnuis
calorintelligafur,
Dc mdicijs cfubtili o' cdndido lotio^ucl tc
nuK [ubjUnu* V albicoloris
Caput V.
T Qtium igicur CabxAis elTenfiaral/
I y biqj colons plurima portendir. N J
fim mortalibus nulla pmer naruram af
fedioneconftitutis cxti ema cum tenui/
tate 8C candorc lotium appai eat, pi xlar/
garn mgurgitatione meri , cu,plixis edu
Irjs panter ptcrmoduconiunda oftedit,
& prjcipue quu uinum fucrit exile & le
ue.Lotiuhuiusgenerisa puens midu,
ut improbu uituperandum eft, Dicente
DiuioHi ppOCratC roi^iTsocaAt uri T«i/<A*Tu/iflt
* h/^Jioc eftjn pueris lotifi tenue &dilu
tudeterrimueft. Nondiffimilis fubftan
tiaeftTcoloiisurina fpetftatur infencctu
te per naturam acddente, 6c in appelia/
ta a clar.s,prudentibusqj medicis fene/
cSute ab argritudine diuuirna £<C prarie
fei t uniuei iakm imb eci Ilitatem uirium .
C 5 Louur»
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
THBOPHILVS
Lotium praeterea tcnue albumqj quod
ampliorc copia 6C cofcrttm ^pfluxit cam
aftcclionem qux Grarcis Ataihut nun/
cupat , Latini pcr circuittone exuperas
urincprofluuium adpcllant, Saptetum
qutdam pceonfeartis artiftcum matelle
tnter cutem uocttarunt,& prxilates qui
ciarn racdici,lottj /t4fi noanulli ucro
celehcrrtmi3 <m quam parit cxtra modu
/ll | 4 7; ( ,.Portendit homints con tra natura
afteclt calidae diftcm pcrantiae renfi aegrt/
tudinetrijquorum uehcmentiflimo t>
tracfiu neceflumcft ciuimodiurmarum
uim prouenirc,c¥ finetincflurapercurre/
rc fiue tranfn e,nam hoc e&^txCitmp ut\/
dc j>« cnr, t dcducitur. Lotium tcnuc in/
fupcr &C candidu,cofcrtim cmicflu^in fc
brtbuscottdi mts Amphemerintsue, rc
rniffioem morbi ab huiufmodi humorc
figniftcar* Similcm quocp anna albam
puta fi^tcnucmeft ccrncre,iniocinoris
intcmpeDf contranaturafrigtdu Quin
etiaeafdem fubftantias cfftcerecomperi
umur, prafattfx &C occluixmcatuu ob
ftrudi/
Early European Books, Copyright © 20 1 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE VRINI S
ftrudiones quas Grarci v?/ nomi/
nantjltidcm in renu morbo quae n^tnt
Grxcc uocatur,&:in quartanarum frbri
um pnnacipio. Spedatur etiam te/
nuisSC candidajfuhftantisclotuimin A/
qua inter cutcm,proptcr abundantcm
humorum catiflam, euadere, -JLfiti/
Um porrhn tt> m r ^^«i»Wn^^^
apgnmonrjs coili, c^lSIKrn^luimc/
rorum ^r^^ hoc eft uertiginem,&:
Awar^^/af, quodeft animi dehquium ft/
gntficar.( Vbi norandum cft quod Grsr
ci trnptimp portcnderc quufutum tu prg
teritu declarat, Verbt gratia.apud Hip/
pocratcm in hocoraculo:
ifyws \vs t| CttvovqIvw rivositr/us ir\
%hS ytVMtv$srQ2upcfli y 0HiA<itv4 y ort urAw
vi TfocpH ygttrxi , Jitpcpiy hh Aocjigi
toOt* ytvnloct^ arniiitnt Sr*; javi'
<ri«? c^feVra* tcc aiwctrx* Quod eft
fudormultus fub fomno citra cuiden/
f em aliam occafione promanas,corpus
nimio
. 44 THEOPHILVS
nimto cibo utt.pt £ fc ferr. Quod fi quu
ctbum quis nonfumpfcritjhocfiat^cua
cuanda effe corpora docet J Lottum tc
(J^. "inifrfV a'hf ^nfiyinf^hr^usanqpitt
^XuL . bju&fupcruentens quietem indtcat, mor
\* bumc^deficerc. Lottuciufdcmcumco
Ioris 3 tumciTenti* drca remiiTtone ac ter
mtnum grautffimarufebrium morbidt>
fcefltone^cY quaft tranfmigrationc futu
ram ineaspartes quf irenibus fubiacct,
J t ntffi fo Mfg cum color e candido tn
r a ffl^ ingett ar dnre nome indi
tumeft *«;*•«; fi apparuetit,amentiam
ffM/i uetnftnu2t.Qtionta k*oV<h ferui/
u« febres exuimagna flauxbtlis origi
nem trahut^qug ft urinam colore fuo no
tingit,argumentueft clarifltmu bilei hu
moris abundantia afcendi(Ije,cY capitis
arccm cuprehendifle. Q ui fi in priore ca
pitfs cercbriuc parte tnnamationc (qua
Gracci fA*wwr»f« uocant,c6fecerit 5 potif/
lime in ea mebrana qu£ Gr*ce <wwV| ad
pellatur,uel phrenitim , ucl
hoccft 5 dclynumexcitac. Quod fiau/
jte cx occafionc quapia. Vcrbi caufla fan
guinis
Early European Books, Copyright© 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
W
i0
DE VRINIS. 45
guinisnarium profluuio,ex amplo fudo
re capitis,urina cum alborc tenuatur,ma
li decrementam,qutetemcppro foribus
efle mdicio cft . Nam fi fub eiufmodi uri
nae coftitutioe phrenitts diuturna fui fimi
lis cttc pergit, xgct ille breui (uperis con
cedet ab oris. Oportunum n unc cY ope/
rxprecium puto,fuerit,ut de coloru dif/
ferentrjs quaeurinasringuntjCompendi
osedifputemus . Etbieuirer numemm
earum cY qual tates , cYcuiufmodicum
fluorefubftant auepofTintcoponi,finon
omnes 3 bonam faltem partem perftringe
mus.
Dc d' ffcrcntijs colorum } qui in lotij corporc
cernuntur.
LOciorum alia funt candida,alia fpi
cea, ah a aurea , alia crocea, alia ai'
bca ,alia uinea,alia paflea 5 alia ueneta,
iiuida.aih nigra. Necp in hifce omnes
colorum fpecies fifst lunt.Veru in horu
mecirjs 8c* fubmcdrjs, pcnnde ac complu
reseflenthinccolorum fpeciesintrocki' ✓
dae.Intra quas primum locum tenetcan ^ aX^ \
jjjda icuius lat jtudo in uarias fpecies djft ,
fundttur
. •• . . .
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuesf LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
4* T H E O P H I L V S.
funditur,quoniam intencionem Sfremif
fionem albedmis accipiunt.Sunt candi/
dorum cnim lottoru alia chry ftciiea 5 alia
niuea, alia inftar calcis , alia ueiun aqua
lympida acpura,GIacies ein chriftallus
uc&nix&calx&aquajalborem qui/
dcm pra: fe ferunt^fed non itipremam al
u bedtnem nacfla funt, A fumma nancp al
LtUlv+i bcdineremiflus color cxtftit ladeus, ita
uocatus, quod fimil<s cft la<fti,Qui bo/
nitate praftac aqueum & chryftalieum,
demdc albedo glauci ab hoc tantum rc/
ceflit ( fequicur enim lacfleum glaucus)
quantum hoceft rauusft: blan/
cfuscoIor,remi(itaIborem glaucu Nam
glaucu cxift t inftar cornu attenuati per
lpicuum 3 fiue tranfparens modo ceratoi
dis tdcft cornc^ut uulgo adpellant tuni
«.RaiHjma^ni (qnod >«M^f»j^^jjr^
rnmJrnT^ j^fppllan^ Ct^i\ T c ft U ellen
busTuSalbicantibus cameli, uel ungui
lapillo ita nuncupato qui onychkes, SC
aquibuiclamenychinus uocatur,
Hxc itaque coloruru geaera qualitate
fccun
U 4.
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E V R I N I S. 47
fecundum intenfionem SC rcmifiicnem / •
. ceu diximus in Ior<o candida confpiciu t
tur.^xo Bcocaionis fe n&onan fott rr ^ ^ r -
ilgoifihcant^
Vbi uero candida tinduram aliquam
bilis loria capiunt,haud paruo 3 crudita VV* %Jl
tefecedentia in primararione fub fpiccac ce^ "
cernuntur , ita quidem ut fpegcm pcrft
mile bjli infufa: liquori claro,puta aqux
ac mediocrit cr decodlar, uel apczcmatis
femicruda- carnis imaginem piafcranr.
Dcindcff coqucndi uirtus fuo munere <h% rju c
adtcmpus fungiprofcquarur,tfa(5uiS R
magis in.endens lotium fp;cei coloris cx .
hibct(qucm&:palcartmuuIgonuiicu/
p3nt)fig m ficansMrm pfeiHus^ofla
dilmiijiLJot ium fufccpi fl^&Uu^tura ( n
uejn^nfi^ . Quam ur rancp
urinar fpcdem haccomparationc diloci
dius accipe.Simaliconi Jiquoris 5 uel cyti
ni decodi , uel id genus fpiccihumorts
alicuius (nolo cnim dc fuccis pcrf m iJi/
bus c6rcndere)cxprcfli parriuct o alic i:<
Iympido,nt aquajnieceris colorem fi,b
ipiceumreddes. Siiumplius cxcodcm
addfdic
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
4 s THEOPHILVS
addidcris^coloremfpiceuinducts^uo»/
rum alcer abakero nomenclaruram fbr>
titur.Poftquam indc concoftioprocefle
, rir,tumtin<flura liberalius coloi abit ipu
h«ti*fi' ^"m ^^fTihriif^fiue fubaurc*fqii2LO/
' ^K^^V^mmii mcemoeratiiTimaiu nrjlona gignu j
' CurTAuroCeltico no ui quequscp puto
Yb\Actft*t gfimilia. Hoccinefucceditlottuaui^l,
Xt^: f«i1.ili^p f llammac igneum fonorc >,po
nus,purocpputoauroiirnile. KoltttSC
njtawfciu fnbcroceico lom Hiym ff q'"^,^"^
cartamtim quem Graeci dicuntre
^ fert 3 quicolorelnfcriorcrocoeft. Xkin
^ de exadecroceum quod nihildifferre a
, uerocroco utdetur.Succedun^ memora
► ^bic^t tfcw>»/«hoccftfubrubca&W*--cleft .
rubei coloris lotia.Qjiorum illa fangi^e
dilutumreprarfentant, ueluti ex candido.
coloreacccdentefulgore, cuiuimodi in
feftoresflammeam nuncupant,qui I pi
di Armeniofimiliscoioreft. Eta Gale
fane phoenicos,ideft,palmeus,uocarur,
eo quod palmulispermaturis fimilis ftt,
qui dadylt dicuntur. Arcp adhunc mo
dum alij atc| alrj,dempto uel addito co
lorc
lv
Early European Books, Copyright© 2012 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DEVRINIS 49
lore fiunt . Ra beum uero fimilem cog k Kjy^i
taueris purofanguini etfinceroexcedes vy/j^*'
naqjautdeficicns nofanufedillegitimu
cffe reputa* V^ump^ *]//
memorai^QltDcatu^Qiiodnomenac/ * *
cepit a uino, quam rubrum eft,nigriorc, ^
etiam apud Grxcos^Wenfm uinum nj
grius huicgenti adpellaf , quod ea uhna
mgri uini faciemprxferrefignificateti/
am Homero, apud quemnonfemelle/
gltUr QlVOISKIgOVTep Vel colore purpurei
fanguiniSjfiC mftar iocinoris.Proinde id
cxtum firpiuSjUinumcp uineum infpicc
re cxpedit, atcg indc eiufmodi urinx co/
lorem confiderare» Vgncrt^ p cjrjho n el
ffrml^iigr^r tanq /lS «hifiti» fanguis
exiftit exbiliflaua ? feuualde adufta, dC
jnftar. gari &C lotij Regio morbo,quem
SC arquatum dicant 5 implicitorum,fimi/
lis*Ca:terum(ut fummatim dicam ;dc
Veneto colore ita habet^Venetus Galc V tffc f*rV
parum
gencrat«(Rt cnim is quando purum
D bum
5 o THEOPHILVS
bum,& nigrum aequa ratione confuri
duntur, Verbi C3ulTa 5 ft cerufTa cum pice
srquis ponderibuspermifceaturo Fu*
fcus uero Phf nieos 3 idem ait,color y exal
bo nigroqj comixtis gignitur,uelut ficu
' um atrarum cu exaruerunt.N^di&jasc/
5 tereacoJ or,que Grgci,Latini Por
racinum & ; rafinum quandoq? uocanr,
pluresfpecies habet 5 quoniamaIuis eft 5
utquiinfolijsbraflktf: Alins ut qui in
folrjsgraminis: Alius ? utrn folrjs uioJae
herbae: Alius, ut qui in imaragdo , qui
Margarodes uocatur &C fmargarodes,
quaclingulacolore fjntuindi fecudum
intenfionem £< remiflTonem , ita quicle
utindeob excelTum caloris adpellat o/
unt ci ,inc4a uiridia^ Liutdus praterea urt
n^colorphofnio obfcurioreft, quemfi
quis plnmbi colorem dixmt rem acu te/
cigerit. Is certe tantu uerfus nigrum in/
clmaait, quantum a colore cacruleo re/
ccfllt.Cuiufmodi fint coloris uibices lu/
ridgexuerberibuscorport citra uulnus
iafuda:,& explofu flacefcentes.Genera
wr
Early European Books, Copyright© 2012 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
£>E V R INIS, 5t
fur autem h/cquum ex frigore, tum c ex
plaga Quin& quandocpnon ram algo
ns,quam ardoris ir. dic:um eft.SiuincfcE
fuccedit 5 ca!orem,Sin paihdum frigidita
tem POrrendtL Niger pnftrfmq crA nr ne J^iLf
mini (ut arbitror) uoneuidens efi :narn ' s
rcliquos anreitj neq; ueluti cartcri quocp
latitudineuacar, quoniam more alioru
iiitenditur cY rcmittitur. Oportetautem
tiirumhuicrci induigetem memoratos
colores perpendere : cY in numerato oj
mnesrubei^quoniamex his non pai*
ca qiw indicia.tum praruidentJg furnun
tur.Qj.iin etiam colorcs proprrjs notni/
nibuscarentes.cVii dcfiniti non fint,fe
cundum inrcnfionem &C remiflionem,
collatione ad memoratos fa&a, confide
randifunt. Arqueitaquidcm deomni
buscolonbus hartcnus fufftcienter cx
uetenbusphilofophis 3c mcdicisdidu
acdefmitum exiftimaripoteft. Y r crum
tanien hinc colorum qui explicari funt
fyzfgiam cu m crafla cV tcmifabfawia
&qM*inde fumidebent 5 indiciacY fignt '
ficationcs quum in uahtudinefequum
D i da
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
5 i THEOPHILVS
da,tum ctiam aduerfa explicabimus.
Quum uero dc colortbus uerba taoctl/
tes candidi differentias recenfuerimus.
Ladeum quoque& glaucum& rauum
non tanquamcolorum quempiatncon
lugatum filentio pi xteribimus 5 qutn cu
fubtili fubftantia copulcmus ,a quod
pariter portendat liquido ir.dicabimus*
Dc tcnuis fubjldntie Itftcfyo- cdndtdi
coloris iudicio
Otium tenue,ladeum 5 &candidii
m, intra febrtum exordia fuperuenic*
pernitiofum,eo quo de fcbrisK «gn tu '
tudinis diuturnitatc cuideter declaratjn
uigorc uero St remtttente morbo,ft mul
tum eiufmodi lotium apparear, male ft/
nem haud ita obfcurc portendit.
Dc tcnuisfubfti nti<c o gkuci V uui co*
lorislotij iudicio.
TEnuiseflenria: cumcandido&la/
deo colorejotium/ummamcrudi
tatem ilgniftcare ueteres medtci uiri fapi
cntesunoore omnesdocuerunt.Colo/
resueroetiacateri quicucg albedini,p/
pius accedunt.coquendi uirtutepanter
iaccrc
L
D E V R I N I S 5|
taccre,&naturalis caloris imbecillitate
argtiunt. Calidi enim eft 5 uri nam colora
tiorem reddere.Hatid etenim abinfito
naturaliqj caIore,colores inficiuntur, &C
promde tenuts color cruditate expnmit .
De tcnuis fubftjintU$icei & fubfaicci co\o
rislotijiudicio*
CQncocflricemfacuItatcm mtnus
fuum aggredidocetjurina tenuis,
Ipicea &Tubfp;cea,Calor nacp naturahs
adhuc imbeallior exiftens,quam ut pof
ficfubftantiam urinsccontumatius ttni/
jtentem &T craflam ficere. Colorem aute
non adeo contumacem,fed procliuiore
facile intra cocodtonis primum aggrei/
fumalterac
Dc tenuisejfentUfubfului^fului^colotii
lotij iudicio.
SVbtilis eflentiafubaureus^aureus^
urinas!CoIor,c quem alrj fubmtilum
&rutilum uocanrj fupertonbus eftprac
ftantioracmelior.Indicat autem infitu
corports calorem ad fe redijfle uirescp fu
as recuperafle^quoniam urinam nonpa
rum coloratiorem reddit . Tenuisaute
D s permanct
Eorly European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
54 THEOPHILVS
permaneteo,quodn6dumtatum habet
uiriumutcontumacem rcnitente fubfta
tiamometo in cralfam permutet^&ob id
quoque urinam crudam adpellamus.
Quado eiufmodi lottum in Aquainter
cutem fuperuenit^fonticum habetur»^
pertculofum.ueluti quum dilutum £< z/
queucn plane (alutare.
jDt tewis efjintia.fubcrocciuero cptcrocd
colotis lotijiudiao.
TTj* tSt prsterea loau cum tenuteflen/
JQ/tia fubcroceum W croceum 5 Grz
& vxiiwht /^aipdrcumyhoceft^fla/
uutn 8£ iubflbu um ^Quae fubftan tia cru
dicatcm^colonbus uero non naturse mo
doexcefltim,uerumateriaE quoque pe/
nuriaraoftendunt. Namcjduiri adule/
fcencum qui /ptam ctbis defbuciatus, in
<edtalaborat,&ii3turae & ajtatts tarione
IottafUua5£fubflaua confpictunf ,pro/
pterea qood ca lo i is pJurimum habcun*
nari, qiff tum ixir imius pmer naturam
abundaas^bilfs nirnietatem pant ? quoni
ara ardore immodico hmd difftcuker al
t^ia^urfabtfiaiftnguis, prafertim quu
D E V R I N I & 55
intcmporc aeftiuo diuturnior perennat
inaedia ,in quofrequcncer innumeraefe'
bres fermecorripiunt, Atq? indequide
lotiafiibflauoflauo^colorc tinguntur.
Exuigilrjs prxterea,foIicitudinibuscg ct
Iaboribus flauamibeseueurina: rcddun/
tur. Sic urique dc tenuis fubftan&ae lori)
copIexu,& quibuscum coloribus iun/
gi poflit,fufficienter di&u efil* exiftimo*
Reftat,utdei)fdcm inhunc tnodum per
fpicuitatis gratia tranfigam dCob oculos
tanquam in tabnla ponam.
TenuU wrm* cMifticolorcs.
Tcnue lotium poteft effe cum colo/
re candido*
Tcnuis urinaexiftit quadoq? cum co
loreladeo.
Tcnuis urina glauco cum colore no/
nunquam confpicitur.
Tcnuis urina colorc intcrducft rauo,
Eiufdcm eflentfeIoti u m.fubflauu,&
utpaucis dicam,
Tenue «otium flauum
Tcnuc lotium fpiceum
Tenuc Iotium fubfpi<;eum
D 4 Tenue
5* THEOPHI L V S
Tenuc lotium fubfuluum,
Tenue lotium fuluum.
JDclotijcolonbut cum crdjfd fubftdtttid
eiutindicijs Cdput VI ♦
QVandoquidemtenuiseflentisc lo
trj,quibus cu coloribus poflit con
nedti, jatis faperqj,ut uidetur 3l ha<Senus
mentionem fecimus , iudiciacp eiufdem
curiofius explicauimus,oport unu , nuc
uidetur, decrafla quoque fubftantia,
qusc cum quibus coloribus.queat infici,
tranfigere acperfequi.
De cuffo cum muco colore totio,
VRina craffa &C & candida plurimS
crudihumoris in uafis redundare,
ofteditcV multiplice pituita. Verbi gra
tia; Vitrea,faIfam,cYornnis qualitatis ex
pertem.id genus Iotrj craflum fubftatia*
multum quatitate,candidum colore, iri
morbisancipitibus abfceflus articulorit
d|fcutit,non tam prius his JanguentibuJ
quam eos qui utcunq? ia m malo «tenea
tur^iVqui inmagnaui craflbrum humc
rum inueteraucrunt.
DE VRINIS 57
T)ecr<tjf<e fubftxnti* & hftci co
loris lotifiudicio.
CRafla porrho urinx fubftantia cff
lacfleo colore nonraroconfpicit.
Quae fi indecremento fincue morbi fu/
peruenerit,calculum ,nunc uefica^tunc
krnum oftendit.
Delotij mfa fubjhnticc &rd*
uitgUucitk coloris iudicio,
LOtiumcranumcolore ^«tf^que
blandum quid^m interpretantur fi
ue caeruleum,fi neutiqua perturbatur,co
plures id genus humoris corpus occu/
pa(Ie,& langorem pernitiofum undicg
perfufurn ,fignificak Ouu uerdlotium
t urbulenn y^.qtplf (Mnrri^orii^ftjr^-
ditu ncapitis doloremj jglackfle.uel ad/
u ^urumJbreui\olt^ dit>Qui autem id
cofpicitur,fi turbulentum lam quoquo
modo fit,&,refiftcns igniadmotum cla
refcat,bulla-enim infuma fuperficie lo
tio calfacSo natant, Vcl urina quoquo/
modo,per turbata fuerit,aut deuoluitur
extrinfecus,calorem 3 bullasqj in fumma
cute fore iignificat, Alioqui eiufmodl
D 5 craflTurn
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
5* THB.OPHIL VS
craflum lotium fruftulofum, no multu,
fi cum febre fpecl:atur,nonbonum , fed
inultitudo.ucnies ex his,tcnue prodeft,
&febrisdifceflionem declarat*
Decrajfe fubftsntU fubrubcicfc coloris
lotij iudkio
POft hafceurinasjfubrubea quocp
cumcraflafubftantia iipe confpi/
citur,&^i(edimentum fuerit eiuimodt
morbum'diuturniorcquidem, fcd a pc/
nculo immunem dC non incurabflem
oftendit.
Dc cX4$ifubc\<fa coloris
lotij iudicto
LOtium cum crafla fubftant/a,rube
um quoqueinterdum cernit.Por/
tendit autem fanguinis magnam uim in
corporedominari,ueIuti in febre contiV
nua,& in ancipitibus cundis, Huiufmo
di uero Iotium fi pauhtim exit ,fonticu
cft,nunquam etenim non periculum de
nunciat. Comparieriam modo dCid ge/
rnis Iotium,fi ? inhuiufmodi febribus tur
foulentum reddatur,cum fur ditate &do
Jore capitis ,colIi irem &C iliprum ( quse
1
m
D E VRINIS, 5#
Grxci dicunt)Laborantemrc
gio morbo corripi antediem fcptimum
demonftrat.
Dc crajfe efjcnti* ^umcity coloris
lotij iudicio Cdput.
CRafla parffcr et ^**» (id eft,uini fa
ciehabensad atrutendentis,)uri/
ca li tn fcbris anftuofae (Grarci ad
pcllat) capitisdolaribusemingitur,ucl
decretoriuiamcxiftere, uel proforibus
tdeftetniinu3t.
Dc crdf.i cr ucneti colorts lotij
iudicio
LOtium praetcrcacum craffitudtne
(ipius ucncto colot e cxiftit. Si id £
conualefcentibus merjtur meatuum an/
gorem pra:feferunt, ucl hominem ftre/
nue plurimum cucurrifTe,& malorum U
berattonem . Si i n (cnibus h utufmodi lo
tiutn effluat 5 tdcp tempore multo,urina:
ueficam ex prauis humohbus a na:u/a!l
^onftitutionepermutari plcruncp : &Cli/
beratione utplurimu,portendit .Si in fi
nemorbi humons calculofi jjque Grae
draorbu A^iwp uo<;int 3 ta!ereddat 4o/
uutn
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
u THEOPHILVS
tiu pcrmutar/j&urinx ftrangulationcm
fhllicidiumque cadcm gens s f » v ^ fiu p
n u ricupat immmere arguic,
De cvA^tfubjtantU & uiridi coloxk lotij
notionc
LOtium fubftanna craflum dC colo
rc uiride infcbrc no uacatibus mor
bis, aurugmem ucloftenditprsfentem i
uelminatur,
De lotijcrtfti er liuidi iudicio,
LOtium cum lurido coforccraffum
in fcbribus non refidens,mente ca/
ptum fignificatNcquc tamen id folum
fcd quiddam etiam aliud, in febrenancp
caufociufmodilotium profluens ftran/
guriam futuram dedarat.
Decrdjfieejfenti^&ttri coloris lotij
iudicio.
IVngitur itidcm cum Iotij craflitudi/
nc nigrcdo,cY id atram bile cxpurga
n docetjucluti in dectemeto fcbris quar
tana\ ) &: libcratioe folutionccp bilis atrsr*
Fiut ctia talcs quadoqj urinac exalgore,
ec faguinei humons toftura*Exciuimo
tii fan* cauffis dum incraflefcit fubftan
tia
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
THEOPHILVS €t
tfa eiufmodi colorcs cG craflitudinc cflfcn
tixgigni manifeftar. Scireautcmopor/
tec quod ucra ratione, trcs habcnt atri
lotti fpccics crafliores, quod craffior
> quamnatura ferat lotrjfubftantia, hinc
[ hquidiffimeconftat. Nadufebris quar
1 tanafoIuitur 5 &atrabiIispcrlotiumpro
» dit ,id ipfum craflius reddi ct nigrius ccr
tumeft. Itidem quocpquandomorbus
quifpia melanchoiicus difcudtur A r€ "
qua urinaexcernitur melanchoIixcauG'
fa.Caterum quum atrcbilariushumor
terreus & crafTus QC ater fit,urinas quocp
oafias cV nigras cfficit. Pari quoqj mo/
docxtofturafanguinis,nigriorurins,ut
demonftratum cft 5 apparet,fubftanuacp
parcm facir, quoniam materia quam ex
humonbus in uaiculis(hoceft.rcccpra
cuIjs fanguinis)toftura haurit,coIIiquc/
facflionis ratione fngus indenfat,& craf
fum rcddir. Porter.dicautemciufmodi
locium in fcbrc conuulfioncm ex aridita
re tofturaue ♦ Nequc id tantum indicat,
fedinfebnbus ualdc ancipitibus,itae/
mans cum capitis fifcolli &dorft totius
fudorc
p
9
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
« HEOPHILVS
fcidoreA fpiritus diff/cultatepern/cioffi
eft.ratione deuftion/s,quin cVafchm»
non raro porred/r. Significat pmerea in
febnbus acut/s /dgenus iotium cu gra,
uiodoje&focidoaduen/ens /nter/fu fi IJf
no uefica labprct. Eft uero quado huiuf ["
modt urma falutaris eft, nempe in affe/
ftionibus qax or/g/„em ab humore nu
grotraxerunt, quartanam enim febrim
celernm^terminat.
Epihgus preximi cdpitis.
QVemadmodum /gitur de fubtifis
eflent«Jot/o,cYquibus id cu colo
rious poilitimbui accoiungi,pauc/s per
ftr/nx/mus.cY iud/c/aac fignfficationes
eoram,cV:caufas adhax recefuimus dC
ueluti ante confped^clar/tat/sgraria in
defcriptioe quadafer/epofu/mus HadC
quarcunque d e crafta urina: fubftantia
fcitu cVmemoratud/gna u/detur 8C que
qtios colores acap/ar, Qc f/gn/ficat/oes,
cC caulfas eorundem acurate enarraui/
mus ad/fcuffimus. Rel/qun cft utper
hanc defcr/ptionem quam fubpbnam
kctori tanqu am exfpecujo appareat.
Complexus
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E VRINIS
Complcxus cnffe fubftanti* cum quibus
pojfitfubfiftcrc coloribus.
Craflum fubftantise lotium eflc po/
teftcandidum.
Craflac fubftantix lotium cftintcrda
lafteum*
Crafliimfubftantia Iotium eft quati
doqjrauum.
Craflum lottubreuiter fubrubrunn
Craflum Iotium colore uiridu
Cralfum lotium luridocolore.
CraffiimIotium 9 nigrunu
CraflJfrn locium Venetumautcceru/
Icun%
Dc mciiocri urin* fubftnntia & quibus
coloribuspoffuimbui. Cap. \nU
SVbftantia ltaque lotrj tenui craffaqj
abfo!ura,reftat,ut nuncde modera
ta quoq; effetia curiofius difputenaus,ct
quibus colorarj poflitcoloribus recefe
mus^Naeafolaeft iecundu natur5fub
ftantia Cu hacitaqs Galenus Iibro que
9%fVdfif\»t, hoceft de iudiciatorio 3 iofcri/
pfit^colorcmfubfuluum^fubrutilffjiub/
rubeumdp confiftcrc aflerit . Magnus
uero
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
44 THEOPHILVS
ro Sophifta>fuluum dC fubfuluum y aut
fi uocare mauis rutilum ac fubrutilum,
Vos uerotancx authoritatis uiroscrro
ris infimularc palam aut reprehcdere rc
ligione prohibcmur,qux tameab utri£
que horum filcntio funt pr*terita 3 haud
negligenter refartiemus,& congruam
mixtionem cum mcdiocri fubftantia
confundcmus,dtccmu(cp cumedta urf/
nxcflentia cunfti colorcs copuhntur,
omiflls fubfuluuo dC fubrubco in me/
dio habetes fuluum .Suntitaq? medfcv
cris fubftantix colores 5 fubrubeus, ful/
uus,& rubicundus. Sedutid liquidius
clarefcat,non parergon fortafie fucric
perferiem amplius harc in huiufmodt
deicriptione aperuifle.
Mode uU ejfcnti<e comphxus quibus
cwm coloribus fubfiftit
Moderatum lotium (ubrubeurrn
Moderatum Io tium fuluum
Modcratum lotium rubicundum,
Dc c o quod refidet in lotio <t Grtcis ^osncr»
iRbomtnisfcdimcntu<ippeU*tu>Cdp.Vlll*
VBi uero oratio de his quae hacSc/
nus mcmorauimus ncutiquam,
ut
t> B V R I N I S
(tt u/detur , abfurdc 8C fufficienter fa3a
efy&Chdbtta eft Iraud negligens ordims
in his defcrrbendt ratio,<2t formula qua
dim li qurde cuncia ob oculos huius di/
fcipUnx ftudiofis pofutmus. Nunce.i
Contenta quscin fundum matula: defce
dtinr ,quse Gtxci hoceft,fubie
(fia^To t 9 „ lyismviot^ hoc eft,iubh;ci,uoc3ue
rc,cxpIicemus 5 doceccs qua: frugf iit hy/
poftafts.&V quarab hacprxter n^turl tn/
cenfionem remifllonemiie piscfe ferat,
fignificataqj aperiemus,qua: fonticadi
fcrimen portendant fedi'mina,& qtie mi
nus pericuIi,quxfaUibritatem fignificcr,
qiarm in argris curn fanis corponbus r fi£
quarcuncpprxfjgia inde ftimi poffunt.
Htpoftafimque &fubftantiar colortlo^
mixtionem ceu termintim pcrfedum an
notabimus* Adqua* apcncda,Vcri,fu/
mt,opti mi dei fauor adfic,nc cjd quod
ad recn faciat,pratermittamus#
SeHypoftdfi in gcnerc.
SVmamus itacp exordiurn ab Hypa
ftafis,ficenim utthdu cft pofitis no
minibus, inculpariliscxpofitionc. Eui/
E dcntius
Early European Books, Copyright €> 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
\ 6 THEOPHILVS
dentius tamen bC carter is omnibus cru>
ditiusdeea Hippocrates (apientiflimua
mcdicorum^ omniu princeps differuit,
dc qua ut nihi! detrahemus, ita ne rantil
lumquidemadrjciemus. Quoniam ad/
podtiOjdctt acfliocp prgter naturam funt.
Facit igitur Diuus ac fupientifs. Hippo
crates ucrba,de ea qux prxter natura no
eft Hypoftafi,
Dc Hypofhfiin ftecic.
LOtiumitacp fecundum naturam,
hoceft^inculpatikjcft in quo id
quod ad fundum mar ulse conceflcnr,
candidum, Scleuc &atcjuabilepertcm
pus cundum motbiue decurfum txu
ftir. Et iane fapiens iile uir breuitatis
amator 8C fummus artifex , hunc irt
modumex contento definitionem con
texitpmeriens eflentiam,colorem,tan
qaam particularia, Nos uero in prav
fens quac omifla et intacflaab eo funt,
itafarcire conamur^ut qaotquotinhuc
commenta» iolu inciderint 5 miro perfun
danturgaudto,pleri<$enitndeffinitton£
mancam audientes a unquam parum fa/
pientem
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DB VRINI S 4
4*
pientem, fummum autorcm iud/cant.
Quocirca deftlnitio numeris omnibus
abfoluta lotij fecundum nacuram eft hu
iufinodi.
Qij* € xdtfa fit Hypofkfcos difjimtio.
LOnum optimum eft 6£ inculpabi/
lein.quocontentummatulae fun/
dum petes^c a Grxcis aRhoma
nisfedimen &C fubiccflum adpellatum)
colore albumjcue praeterea cY acquabile
per uniuerftim morbi tepus rcftdet, fub
ftmtiae uci 6 non diffugic moderacione,
colorem f uluum ct fubfuluu cum percx
iguarubedine coniundum , pradFcrens.
Quoniam autem deffinttio hunc in mo
dum abfoIuitur,Confeques eft in loub
quatuor harc confiderare: Sedimentum,
colorcm, eflenciam, cY cempus, Caeteru
caiufmodi fingala in finguhs efle coue^
niat,ordine cxplicabimus.
QgtnamHypojhfismcutpmfit fecundu
n*tur<im } cr quibm conditiom*
btupraditd.
HYpoftafis itaquc natutelis colorc
alba cft , &C inferiore quidem.fcd
E i inculpa^
68 THEOPHILVS
inculpabilem locum occupat/hocef?,
nccp matulgfundum aningit, necp fepa
ratur multu ab eo,) Icufs prxterea,8c' c6/
tinua^ scquabilis ? plufculos ita dies p/
mahcns. Nam id uer c cft pqualc pcr tem
pus fcruatum, Si qu* igitur Hyppofta/
fisunam auc akeraexquaruorhifccco
ditionibus no habuerit,uelin diuerfum
conuertat hancmtnimenaCuralcm ccn
feto. Caterum pennde atcp iam pridem
formulam autcompofitionem fubftan
Ciarumcolorumcpccncinnauimu^ita cc
hicquocB cun(fla,quacobferuanda funt,
cum Hypoftaficomponercconabimun
Fiat autem poftrcmo quodin Hypofta
fiperpendcdum uenit, arquabiiis uidcli
ccc metamorphofis in contrarium 3 rcli'
quis immatatis perfiftentibus 3 ultimum
etiainarqualc.
Hypofhfis cdttdidcc, continu<t & inzqwilis
iudicidfignificationesue*
SEdimentumaIbum,continuum 8C
inxquale concoquendi uirtutede>
iccSam fignificat. Inrerdum ecentm ufcp
adcd dcbilitatur ea,uc fatis no ualeat co/
coqucre
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E V R IN I S 44
xroquerenatura, fedjcrudum qutdpfam
relincjuit 5 propterea quod iid perpetua
fiat fmgulis diebus conco&io 3 (ed nunc
quidecn decofta.nuc ucrd cruda Hypo/
ftafis, Rurfum fiat&Tcontinui transfor
mano.ita quidem^ut utracp hxc in anu
conuertantur,adeo ut Hyppftafis fit nc
quecontinua, ncq? acquabilis,
Hypofkfis candidj >moncontitiu£ crtqud*
lis iudicium
CAndidum icdimecum difcretum,
amphoremcruditatem prsdferr,8£
in co&trice facultate deficientibus duo/
bus;necp enimacquabilitas tantum , (ed
dC leuitas quocp amifla eft^adeo ut Hy/
poftafis prcterquam quod inxqualis ui
detur 3 diuulfa quoque confpicitur. Czv
terurn contfnuam Hypoftafim flatuofi
fpiritus intcrfecant SC diuellunt^craflitu
dtnjs indigi &T aequalitatcdifrumpentes
Hifceltaquerationibus csetera fubiedi
portio utrifcp his crud/or quam cx uno
horum,neceflari6 conficitur* Muccmus
uero denuo quod conceflum principio
eft,
E $ Hypofhfcos
Eorly European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
7 o THEOPHILVS
DcHypofkfcos dlbe non continu* &
*qudis iudicium.
StpratereaIottam 5 non!euem, fcd
^difiedam Sl aequabflem habes con
:utioncm.Cuiusfortis lotium permV ,
tiofumcenfeo 5 quonia multos ipirttus
quibus nequit natura cuaporation i s tan
tum conciharc,ut digerant .dcclarat.
ttypofbfcos undidt non conimt notfid
lUnetwnes iudicidfy
POrrhoIotium nonnunquam diuul
fom rcdditur,& inacquabile, &C fu>
pcriore falubrius cft,co quod no gpctim
indies difpergatur ueluti scquabile,fed in
Cerdum tamendiffipetur^nterdum uero
n*{m'me s atqj ob id quide minus cfiefla/
tus quicotinujtatc daiellat acdiftrahat.
Idipfumin artcnarfi deficientrs percuf
fiis exemplo declarabimur. Nam fi is
anulttsdiebuseundem icnorcm rnordi/
cusobietuarit, mag/s fonticOeft, quam
fi diebus fingulis akerctur. Ho< efh crit
injrquale.Piaftatita^p ( quodhorrendu
auditutiidctur) Iotium 3 Hypoftafim cfle
diualfacrt QC ioxcjyalcm, quim non con
tinuara
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E V R I N I S 71
cinuam &xquabtlem»
Dc Enaoremtis quod cfifublddom
bw, t? primitui quid continuu
cntoremdftgwficct GtpwtlX.
EAigitur contenta quae in matulac
fundumddccndut Hypoftafes df
curicur^eamcadidocolore elle expedit/
3i eadem proprium Socum practermife/
itnt,& ad rnedtum totius matulac coceH»
fcrint, adpellatur Gracce \>«ta f *V«'"> hoc
eftfublimia jftuedicas fubiationcs,
ideft,ab elatione, pendedoue,
quafi sequo fpario ab utrifqp cxtremis le
cderet.Eft uero &C ipfum quoq? Enrtcv
rcmacontinuum 5C srquabile. iUud em
fincrudmfculum adhuc non potuit a na
tun exa<3e concoqui,ut ad infernum lo
cun fecederct.Hocconcocr.um quidcm
fedflatulentis cuiufpiam fpititus pat>
ticipntione incidentis contentum in mc
duimmatulac locumeffertiuv
B 4 Dr
7* THEOPHILVS
De nubibus <ju<c nattnt in urina & pimU
tuscandid* nubis^cntwut craquahs
notioncs. Caput. X.
QVaccuncp autem conreta ad funv
mam ufcp urinariupeificiempet/
ueoerunt^a.» hoc eftnubes^uocauere,
qui circa hafcc res pi udenresfueru nt*
Surnpta tralationea nubibus, qcF qi£
acjmodunubes a cei ra fiimme feccdurr,
ita c¥ hxcconteta a fundo matulx(quccj
Hli tcrrx proportio ni refpondere p utane
runc )infumrna unnae fijperficie, uloa
mcdiamregionemex muito fpmtu ir*/
pulia 4 afi:eiidur 3 etcodjeminloco hxi fc.
Caetexum nubcs albo colorecV ipuno
fofuprcma iocij fcdein febribus aori/
plribtisintercurlansbJeum hurootem
portendit. Si in fynocha jfebri albun lo
cium nub/es/pumofashabeat,uald: exi
tiofum, Ilia eriim^qua: mw^iP * ,aj n
tur) dexcractalonbus affici inota.r Sim
Oufo*hoc cft in fcbre atdence, btium
nubesaf \% occupant^tn quartatafebre
tatvftxc dcdarztt Sia utro ncqieflatus
ffic.c# i^urtustnferuurn raatuh locum
fundum
D E VRINIS. 75
fundumcp petit, 8C exadum cbquendt
ofFiciumiccundum naturam abfoluide
fiunciat.Vocafcp ; cieudicSu eft,w»o*aW,
Cseterum quaxunqjde hvpoftaftjitem
dCdc Enxorema;e memoi ata funt. eade
&de nubcdidaputato.Vocanturaute
h xc omn ia co m m un i dC generali iv >m i
ne x*F<ttsipm, hoc eft,contcnta 3 Sffblo
fitu dtffidet. Ltquet igitur cik de hoclo
co nonfufius ac amplius,quam fignifl
cata feu nottoncs tradam,AIteraturau/
temalhascolorquandoq^ex hypoftafi
in nigrum,
Dtcolore nigro & fignificdtionibus fuis Cip*
Nigredocontentorum femper quidem
mala,fed in nebula minus prauu.In enae
oremBtegrandtus malum,in hypoliafi
pcflTirnum eftindicium.
Alb* nubis non continu* vinaqudis
COmpari quoque modo de con>
tentis habet candidts, nam fi caa
dida,dified:a&: rrquabtlts fuerit habit&i
4o uifernaXqdPfcdinKntu eft)non mal5
iudickt,
E 5
finubes
74 THEOPHILVS
Si nubcs candida meliuSjfienforema fit
candidum,cuidcntius,&: praefentius bo
num* Hippocrates quoqueinfit,Nube
cube in Iorio fulpenfae alb* quidembo
nc,nigrac uero'malaefunt. Atcpcxhtsia
nefatis dicflum cflc de trium contcnto/
rum fitu exiftimari potcft.
Htbitudinisin urinx infvrn^hoc cft hypo
fidfcos coloris afpcflus fignificdtioncs
QVoniam autcmdc tcmpore,fub
ftStia,loc6que detcrminauimus,
notueritparergon^imd operaeprecium,
de coloribus dcinccps pcr fcncm tranfi
gere.Exiftit uero ccu diximus naturalis
tedimcnti colorcandidus^nonnaturalis
ntger a ucl liuidus,uel fpiccus uel.fabful
uus^uel rubcus 3 ucl uindis.
Hypoftdfis rubc£ y fubfuluaq;iudtci4
notioncs.
HYpoftafis promdc fiibrubca a fan
guiae «Muto , ueluti fupra docui ✓
«nusjoriginc trahit, &cruditate quidcm
portendic, ueru non Icthale.Rubcaue/
co hypoftafis a fyncacro (anguine proft
cifcitur
D E V R I N I S 75
oTdturetexadu fignificat cocodionis
officium f qua:ubi moderata fuerit,hoc
cft 3 necp abundas.ncqjdeficiensS^ indl
miiiaris ttt,nihi! infert periculi, Matc
riaautem quiaqueusfanguis eft ? proxi
ma fangumi exifttr 3 atcp ob id amica cor
pori, quare non mulcum obcfle po*
teft, ut diximus, homini. C*temquod
cruditatem quandam indicat 3 tempus
ob id concodionis expe&andum eft.
Quodfanc\utrcs clamicat, humorum
tempusfuccedir 3 quon«5eianccfangui/
nemgignuntur 3 ucrbi caufla, pitui«&
liquor.Poft fanguinem uero bilis utra>
cp.Syncxri ucro ianguinisgencratio in
mecfioutrorumque exiftit Quotiesita/
quefubrubeu eft Iotium,co!oremhunc
fumi a diluto fanguine oftenditur.Dilu
rum uerofanguenfic aqueufemperan/
te fynccrurn fanguen nafcitur 3 atcp ob id
cruditatcm & coquendi munus manca
aut debtlc declarat.Natura enim fanguf
m inchoato uiinam aqueo colore mfi
7* THEOPHILVS
cidiquet igi'tur 3 quod diximus 5 fan<n«
nem cttk illum fubcrudum&incodum
Temporeitacp naturaopushabet adfa
guendilurumcoquendutru Rubca ue
«rohypoftaOs iudicatortudiem forcfepti
mo portendit.Nam fi quartodie fupre
tnojoco nubeculam habucritlotitj ru
beam 3 unacum cactens concodionis in
dicrjs,perfpicuueftdie feptimo morbu
iudicari,unde HippocratesiQuibus fep
tima ludicatur ,his nubeculam habct
quartadicrubea ) &: al/a exratione.Ha
clenus igitur de fubrubricolorisrubcicp
fignificauone /atis fit.
Uypoftafis liuidt iudiaum
SEdimenrum Jocrjcoloris luridi, ca
loris,uirtutifque extindione figmfi
cat. Practeream fcbnbus ancipitibuslt
tiida urinae hypoftafis fuperuenietis dic
pcficulum denunciat.
Hypoflafis uiridis iudkium*
Vlridelotijfedimentum fcruorem
immenfum, &cacohcctica xgri/
jnoniam porteudit.
e e vrinis; 77
Hypofttfis nigr<e iudicium.
SEciimcncum fubnigrum ab ab(blu
luto nigrore non nihildeficiat. Prae
dicit autem idfi plurimum ad mediu !o/
curn tendit 5 & enxorematis nomen acci
pit 5 in febre ferucntefquam a»^^ Grcct
dicunt) dementiam 5 &omne genusfan
guinis fluores, comrnirante magna ex:
parreiudtcio 5 quse Grxce uocatur,
non citiarigot cm fudoremcp
Uypojhfis atricoloris iudiciwM.
VRma: Hypoft ifs atra ut pfuripha
riarrvt;; ftdiucrfam figmficatio/
ncm habet. Eft etenim quando algoris,
fVeft qu ! ndo ardoris indiciu eft,d< qua
rernhunc brcuitcr modum difputabi/
mus:Quod fi fedimcntum 3 quod fubie/
ducft 5 dequo hicagimus.nigriimantcv
'ceflit 5 liaidumfucrit J & nigredinem ac/
cepent 5 fiigiditatem fubeffefignificat.
Smautcm^Hypoftafis uiridis prccefle/
rit,&ater eias cotenti color fequutus fit,
dubioprocul ex caloie id tadum du/
tfto.
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
7% T H E O P H I L V S
DcUypojhficrudihumoris
CAndiduscoIor perpetuo incufpa
tc lxM*+i*t indiciumeflc credkur*
Vbtfciendumeft,quodcolor non raro
imponic arctfici,quancu uis iblcrti.Quu
ukiclicet crudus humor in habitudme,
qm Hypoftafis eft, inferna,albus con/
fcrt 5 quumnon fit 5 tumcandorc decipif
artifex bonam Hypoftafim iudicas, G*
terumid odoreanafitto pulchre depre*
hendicur graufo lentcm enim odorem,
ac foetidum cmittit. Qiiin & lumbi hul/
ccribusimpcciti 5 ucfica itcm eticcur,ucl
aliaqufdampaiy 3 dum perlotiu expur/
garur 5 purulentum auidpiam erjciunt.
Affirmanteidipfum Hippocrate, libro
lentemiarum quarto. Sigs fanguine,in/
quit 5 uelpus mtnxerit,uei lubi ucl rcnes
ue! ucfica hulcerata funt, Et rurfum*
Quibus in unnaria fiftula 5 qu£ i» r U(* uo
catur, tubercula gignuntur, iifuppurec
dC prorumpant,mali iblurio fit»
t>e hypofkfi crudi hwmom fufw.
NEqucIatere quempia poteft , %d
per cundcm urinariu mcatum io>
DE VRINIS 7 >
terdum fanies emingitur. Cxterum cru
dus illehumorcx inxquabilitate eflcn
tiac Hy poftafeos dtjudicari potcft , quo/
niam crudihumoris fedimentum (emg
difietftum cernit 5 & ftbuloium eft. Ho/
rum uero idco fada eft metio , ne medi/
cocolorimponat,fedadmonitus is ftii/
dcat ueram Hypoftafim a fanie^crudoq?
humore difcernere ♦ Meminerit<| , li
quifpiam fanguinem auc pus mingar,
autiquammas,maluscp cVgrauis odor
inf:t 5 uellumborum,uelrenum,ucluefi/
cap cxhulceranoncm fignificare. Ec h ha
renofa in lotio fubfiftaudcp diutule 5 uc/
ficarn aut renes calculo Iaborare.Quatu
origitur hacflenus Hypoftafis difFereMti
a$ 3 Colote\regione, fubftantiacV tcpus,
copcndjofe exphcauimus.Reliquu eft
ut cade,qtuor partibus fubfcnpta formu
laanteoculosad hucmodu ponamus.
Complexus andidi loiij cwm [edimcntis.
Candidum lottj fcdimentum^conti
nuumcVaequabilc*
Candidum lotrj fedimentum ,con tl
nuum
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
tf* THEOPHI L' VS
uum QC inzquabile
Candidum lott} fedimentu 5 difie(3u
&arquabi!e
Candidum lottj fedimentu'm,diuui fu
&Tina:quabile.
lftarigtturfunc qnatucr ftdimeciinfor
mulatanquamirrcabula propofitac fpc
cies. Cxtcrffuraltirudo corporfti urinar
trifarhm difpefcitur 5 in funtium fal«ccr 5
fuperficiem, 5C utrarumcp extremiraru
mcdium,ita &contentorum(qu2: Grar
ce wa^utodicucur.) quoquctreisloco
eile docufmus, Baque contenta quarad
imam regtonem matulx conceiterunt
dixiiTjusvar^«Vi/r uocai i 3 qua: uero ad toti
us altittidtnisab utrifcp pari fpacio per«
ucnerunt medium L,«ia P Hu«>«:Quaraute
adfuprcmam ufq? regionem concefle/
runt, n9l\ H adpellari.SinguIatum adharc
rationes 9 obquas uidehcet hufufmodt
regtones occupanc,& quid portcndant
qiridcpindicent.Et uteuis quaradmatu
farfundum conceiTic dcfcriptionem, &C
differetias denique,reculimus 5 ica St fub
iirniorum quoque(Graxis
cata
D E V R I N I S 8i
<?ata)diflTidcmcs fpecics hac fotmulara/
cpex fpcculo refradas cluccre uokimus»
Enarorems^hoc eft fublatio,Candidu
continuum &' xquabilc.
Enacorema candidum cont/nuum 8C
inxquale*
Enaeorema candtdum difiedum SC
itquabile.
Enarorema candidum difiecftum 6C
inxquabile
Hf fiintergo Enxorematis ipeciales dif
fcrentiar , quas hic tanquain tabulapro
pofuimus. Procedenti uero fermone ki
dicia 5>C praruidenttas uniuscoiufquedif
ferentiacexponemus. Nunc uero dC ter
tiot quoquc contentorum fpectei, quae
ad fupremam lotrj rcgionemperuenit,
SC nubecula uocatur,feu nebula, difFe/
rentias profequemur, quidqueportciv
dant fingulse filentio non praetereuntes.
Eft autem eius defcnptio talis
Nubecula candidajContinua^qualis,
Nubecula candida,continua, inxqua
iis
Nubecula candida, diuulfa, arqualis
F Nubecula
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
tz THEOPHI L V S
Nubccula candida diuu Jfa inarqual/s.
Trium itacp ««^1» differentias brc
ui qutdem /ed abfoluto ferrnone enumc
rauimus,etformuIisquafidefcripfimus 5
Nuc de cxtens ad hanc difciplina necel/
farijs tranfigamus.
Dcbtij diucrfitatcicorporc* molis partihus.
TRia funtquahomimscorpufculu
coftftuunt, fpirims uidelicet , hu/
morcs &C Cohdx partes . Humida aute ex
quibus humanum corptis coftar,humo
res funt&eorunde * V i7*/i«t*. Cateru
faper his qux putrefacffas humoribusin/
iunguntur ; mhil quod rcfcrre oporteat
rehciu efle autumno. Quocirca in prar/
(entiai U|Ut de urmis cxacla difputatione
rcddamus, quarcucp ex folidis partibus
perunnas effluut,firgu!a pcrftringe/
mus.Enimtiero potiores quaedamearu
partiu, nonunquam eltquantur 6t olei
fubftantia induunt, uclaliam id genus
ideam ffmulanf.Quafgstur adcps tY &
ro folidarapartium liquidiora&mollio
ra exiftar,adipem quideimprimis uto/
mniu folidarum partium molliftimarn
10
i onc
nun
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
DE VRINIS t5
& ad fblucndu prae caeteris multd magis
idoneum, mox etiam carnem,refoluit«
Adipem itacp liquefacta calor pmer na
turamoleieflennJgmutat. Quia uero
eiuidenoftatim quata quata eftfitoi
mulatim colIiquefa<fli0 9 uerum iniciurn
quoddaTrefoIutioniSjtncrementuiteS^
temporufummuuigorem habetjnofue
ntfortafle parergon clariorem eiusco/
gnitionem facere,
De iudicio,& diffvrcntijs urhidrtm olcncedru.
LOtrj oleacei trinarfutfpecies 5 qua
rum quaclibet proprio nomine
gaudet,fiquideinprincipio,quu oleico
lorem prsferut quidem, fed nondu exa
dleeocoloretindaiunt lotia,ea prarfen
tatur fpecies quscoleicoloradicitur quu
exiguu pinguis Iiquefadumeft.Inau/
gmento uero fpecfiatur oleapparens,
quodolei faciem pr*feferar,quu lique
facflio iam maius fpaciu occupauit. Vbl
ueroadcpspingucue iam exade colli/
quatu fueritjlotia colorem oleaceu exht
bet,uocant(J huiufmodi urinae oleaceatv
Proindeolei colore reprgientates urinae
F x dilutac
s 4 THEOPHILVS
dilure £¥ quafi aquear,colIiquationiscp
pinguedinis princip.u dt clarant, Quse
uero incremcnto temporis olei inftar ap
parent 3 exacT:iore habentoleiad unnam
comixtione. Oleacea: uero uocafac qa«
in fummo,manenre xgrif udinejcofpici
unf Pt" colore cY fiibftanita okum refe/
runt.Lotium infebre oleaceum nigro
tinciajincenfionem dC adultertna calidi
ratem exc6uu]fione,intentuqj oftendif,
Atque ut fumatim expediam ,memora
txurinx j quadoquehquefaclu pingue
tociuscorporis^quandoque renfi tantii
modo,figoificani\ Na ft paulatim huiuf
modicolor procc(Terir 3 ua ut mulro tem
poreeiufmodi oleaceicolores cofirmea
tur 5 febris per uniuerfu corpus diffufa,
fin breui,c* cumulatirn rjdem cofpician
tur,(b!oru rcnum affcclio demonftrat .
Cuius utiquc rei euidens argumetS eft,
uehemcns prxfentfsitatuscafidita&lNo
namquc modo color in toto corpore,fe
titur,hocucro,in rcnibus folis excita/
tur lncofeflbenim eft,quod pitiguedo
in multas partcs diff undit ? uel enim lum
bos
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E VRINIS 85
bos inuolui t &C totosquafi opcnt 3 ucI r n
cundas corpoi is partes diffunditur. Ea
ueroquecirca reneseft lumbosiie pin/
guedine coIIiquata,& pcr lotiu excute,
m igis amiulatim prorupit 5 qua id quod
in uoiuerfo corpore exiftic pinguc,quo
niailla haud Ionge aburinartjs mcati/
bp,hoc ucro ab his cminus coftftat.Hip
pocratesuero Chous id nauiter&fci*
te perpendit,quu in Iibro fententiaru ita
^pdtdit; Quorucunqj lotio pinguc mul/
tum ct coadu fedimentu incft 5 i]s rcnutn
mala ftfgrauia forc portendit. Jndt ium
facis prxclaru pingue lumborucollique
fieri, Atq; alibi: Lotium in fcbre feruida
(edimcntupinguc habcns, interiiu dc/
monftrat;Quod ft abfque febre tn fcnf /
bus eiufiriodi oopareat 3 zjA^XH/i^hoc
eft,mebricuiufpiam folutiont. Atque
hoc paclo,quifquc memorata conftdc*
raiSjUrinas oleaceascx colhquatioe pin
euisfacftasiudicarc fatis ualuerit, prc»in
dede his reccptui canentes,par eftjiitde
reliquis,qu£ *que ad hanc difciplina fa
cicntdifputeuius.
F $ cc
Early European Books, Copyright <D 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
u THEOPHILVS
Dchypoftdfiorobed erudcetuc.
DEpaftoiam corporis pingui,rdi
qua quoquecaroeIiquefcit 3 cYe/
rni inftar globofa excernurur in lotio fe
dimenta 3 atque duo fignificat,aut em re
num,aut totius corporis langorem:fr co
codufuerit lotiu 5 cVeruofx(mthypofta
fes^morburenuiSinincodu, totius cor/
poris malum portcnditur.
De Hypoftdfi Idtnined.filiofaue.
PRoindequufoIidar sc rigidsr corpo
nspartes contincanc inleipfjslon/
gum,latu cValtum, qusrcunque euiden
tiora fruftulaab hifce cu htitudine,et 15
gitudine(nam noadeb cuidente habec
altitudinem) abfcifla difTultant,autfu/
perficie tenus abradunf , cY Jaminarum
(qux Grxci *,w dicitur)inftar in io/
tioc6fpiciuntur 5 ue(icae uitiu ffgnificat,
atque mde nomencJatura fortiurf zsm
xw^ty^ideft Iamme 3 quod v*raxo,<r bcccft
lamini ,quarextriticofriato excorianf,
fimiles uideantur. Cacteru iuxta prafata
rationeexlumbis quoqueeiufmodi la/
minaru fpccies abfcinduncur.Na fi quis
laborel
DE VRINIS. «7
laboretfebrc& lotiu lamineam forria/
tur eflenuaL, uoiucrfom affici corpus co/
iecfiarc oporcct. Qux ab hedica frbrc
no incedit,fi fcbns no adfit^ueficsE foli/
us malu fubefieputato.Ablacerant &
exeiit hutufmodi qaoojhypoftafesno
tam ft imfta fuerit cocotfa qua inconco
da.Qii^dficnida fuerif, umuerf corpo
rismalum pra.mo ^ftrat:Sin cum incul
parili cococftione folius uefica: malum
adefle fignificat.
Dcbypoft*fisfiwfurc<eiudicio Cdp*
VBi ucro febnsdepaffo pinguial/
tius corporis receptacula corripuc
rit,folidiora attigerit corpora.Euidentio
r a quidem& crailiora/ed anguftiora cjp
f.nt lammc3ehypoftafcs,in unnaatf illa
fruftula wftis* hoceftfurfurcaexcer
nuntur:Vnde&: hypoftafes adpeliatur
furfuretf, qcF uideanf fimilesfurfuri bc
nemoIititritici.Acciufmodifanehypo/
ftafcsitidc utpfarxjetfolius ueficac agri
tudme,&anuicrfi corgis maluoftedut.
Na fi febris arfiierit,totius corgis cft ma
lam;3in mmusjucfics foh us, ac ft lotiu
F 4 fucrit
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
$$ THEOPHILVS
fuericincodu,morbus totius cfteorpo
riifin crudum,fo!ius receptaculi urinx
Cui fentct ix concinix Hippocrates,Qui
bus 9 tnquiens,i'n lotio craflb furfuracea
quadaiimulemingimtur,his ucfica fca
bielaborat.
Dc hypofldfis prtcipitisdcfufycnft
fimiktcx iudic.o.
aVa m autem febns per tr/a corpo
ris interualla coprehenderit^glon
gicuuinem , latitudinc accraflirudmcm
quod euadur talcs furfurum crafiioi tihy
poftafes^adpellaturqjjt^.Aw, hocefi ,
praerupciones &C^^ t %s' HH qd magisprg
rupta fonat auc limilacec hypo ftales,for
tito nofea fimila^quod inftarf ninarcraf
Coris firnilagince (Int. Vbi nolim tel ite
rc-*fifwaj%** adpell:^ri arowt/^a craflWcii
Ia]quada fannaqua Grxciuocar,
Latini (imilam.i^^^^ * auc quod/edt
ones fiumcnti cum moiitur uolitantes
*jpfu r ii prifca Giarcorulinguauocaban
tur.Sunt uero nihil aliudqudm ex ma/
le mojlito crttico,ordeoue cribrati furfu
res,no cenues fedcraflforesetplemores,
Cxterum
DE VRINIS
%9
Catem prxrupta huiufmodi dupliccm
fignificationem prarendunr, uel folido
ru corporum uchementem ac ualida atri
tionem colliquefa&ionccjj, uel fumam
tofturamfanguinis.acfi candido cokv
re fuerit fedimen tUjfoIidoru eft corporu
Ianguor;Sin rubeo colore infedu, fang
uinis»Cuiusuticp reilocupJcs teftis eft
Hippoerates Aphorifmorum (eptimo,
Qutbufcunq^incjuit, febricitatibus no
kuiter lotiu biIiofum,fedimina ueluti fa
rina craflior, no bonu,]teqj:In febribus
Iogis urtna cufedimero (imilagfneo,8£
a!qs falubribus indicrjs concurrenbus,
morb* difccffione pronuncianr. Ifem in
fcbr/bus enxorema fimilaceu longam
argi itudinem fore fignificac. Scd hadte/
nus de craffioris eilentiac fedamimbus
qu* in lotrjs apparent fatis didum zxbu
tior.Nunc par cflc uidetur, iudicia tt\%
unnarufedimine prauptaru declarare.
Dc lotionvmHypofkfi c&tcntivm
tudicio Caput XI,
HYpoftafi priuataursnatenufflimf
eflentia:£v:percandtdo cb!ore,ob/
F 5 ftrudi
*o THEOPHIL VS
ftrudfone uaforum non contemncnd^,
tiel ingens frigus,cV concodricis poten
f ix indeccncedebiItrate,pr2Eiagit,Et fi lo
f ium in his modeftu fit, & hacc erunt me
diocria. Atqui Hypoftafi fpoliatu lo/
tiumfpiceo colore/ubfpiceo^ minoren
meatuu obturarione dedarat ; ca:cerum fi
mflem cruditate, Nam concofffronis ex/
crementa contcnta nopra:eunte conco/
cflionenoinconcocia eflenon poflunt,
Aureo aut colore ct crocco citra fedime,
lot!u,oppiIau'one quidem no paruo exi/
liorem pracferut, Qd cruditate obferuat,
ueluti adulterinus calor expugnaflet na
turalem. Quin &C cruciatus uehemen/
ter ifti ufmodi lotfa conftituunt,& exer*
cirationes acres 5 defeftionesc# materiac,
obiongas uigi!ias 3 cY fegnitic denicp na/
turc* Viteiionbus tincfta coloribus lotia,
ipfis colonbus fuccorum dominantium
quuqualitate,tum proprietate demon/
ftrant.Quibus dc fupra fatis did:u cft*
Dciudiciourm^mdbodorc
tvtro Cdput XI h
Grauiterolencelotto nounatan
tam notio fumenda eft;Siquidei
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E V R I N I S 91
graueolentia urinaru eft coicdtare putre
dinealicimis partis interioris* Grauiter
olens urina,& uellicas humoru putredi/
nem f gnif cat Lotiu tetri odoris,mor
daxdC urenSjtabem denuciat, Et rurfas
in febribus lotiu dilutu & albicans 8C co
piofum ctim candidis enxorematis tetro
odore 3 mentis uacillationcm alienatio/
nemue (quam ^«Kozy^ Graeciuocant)
ceflatura indicat. Etahter: Lotiuminfe/
bribus ancipitibus craflum, atrum 8C
graueoIens,ue(ka non languente , inte/
ritum demonftrat* Vel lotium tetrum
odorem emittens coJhquefacftionem
8C putrefacfhonem 3 naturacp extindio/
nem 5 portendi\% Atcpita quidem a foai,
daunnaconicclandu. Sattsnunc fuper
talibus urinis didu 3Utumo 5 de comple/
xudeinceps tranfigamus.
Dc cotnphxu Uypoftdfeos colorm
V fubjhnti* Cdput XIII.
QVandoquide fuperius tenuis dC
craflac eflentise lotiacu coloribus
haud infcite^utreor^copofuimus.Nunc
de coplexu fubftantix (que &C fluore di/
cunc
9% THEOPHILVS
cum,)&Hypoftafis, quarcum qutbus
colonbus coucnirequcac , & quid nam
horuunumquodcpprfragiac 3 uerbafacc
rcinfttcuimus, Vbt (cicndum cft, quod
ubi Hypoftafis fuer/c fubftacia crafia 3 ex
confe/WoncoAionc exadram oftcdic,
ucl imrricfam craflbru , incocftoruq? hu/
morfr afftuencia, Csrceru huiufmodi fcdi
mcncutum Cenuiuringfubftanciaconci
liari no poceft. Copulemus iraque uno
fub iugo cflencia crafliore cum stquali
fedimine 5C eum colorc rubco,& fubru/
beo 3 in c6plexum nancp hi crudicacem
pr*fefcrentes coucnire ncqucuc.Aufpt/
catbimur icacp a colorc fubrubco complc
xum eoncexere,quiahocab diluto fan/
guine,illud ab abfoluro fanguinc profi/
iifcifcirur^Scitoaucequod colorcs non
nullifubftancix^pfufionis coiundti, fedi
menti quide,fed imperfedtcofpedarit*
Qu'dpr<etcnddnt Hypoftafes crdjpe,
colorc fubrubco^crdffcurins
icjJintUpoiuncJt
aVum fubrufo igitar colorecrafla
fubftantia^qucrnadmodum dixi
mus
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
D E VRINlS s$
mus a coniungit,morbiIongitudinepr*>
fagit.Quod (i cum fubrufo colorc lotij»
fubrufum fcdimcrtu,non difiedu& se/
quabtlc copulaf :Et fi crafla fucrit urinae
fubftantia pariter & crafla Hypoftafis
rufa,& tdem pottenditj&C affluentiam
fanguinis oftcndit*
Quid Hypojhfts crdjfd nigrdjwm crdffd uri
ttx cffcntid V nigrd figmficct.
MErjcur & huiufmodt complexu*
firdimccraftum^atrumcum lotrj
fub fta n tia cralfa $£ atra, Ec no tam efleti
ta,quam (edimtnc ipfo ingentem uini
fanguinis figmficat*
QQid Hypcftdfis <xtrd er crdffd cm crdffd
fubjhntid figmficct.
"Y7 lt nonunqp in lotio talis coptexus,
quinontameffentia,quaTediminc
ipfo tofturam (igniftcat.Parictiamodo
fubftafix fediminicp coforis adpofitt coti
iun&i idem dcclarant 5 fiuefecundumre
dundantia fiuedefe(fhone 3 citra tnutro/
rumcpquu eflentiaetu Hypoftafismedio
crttaterModo colorcs prscter natura non
fmtjfed naturalcs . Vcrbi caufla , fuiuus
»4 THEOPHILVS
SC fubfuluus 5 quibus cuhuiufmodi loti
umtingit^cxadam concodionem 3 non
tam cflentia 3 quafedimeto 3 colonbuscp
prselagit,
BcfubLtionwm cum coloribut fuis
iudicio.
QVod fi Iotium crocco apparuerit
colore & fublatio atra fit,nulla
ipes lalutis affulget.fed inrcritusdemo/
ftraf .Silotiu fucrit rofaceum(qdPredun
datem bilem albam fignificat)acin me
dionigraconrineaturnubecula 5 intericu
fignificat; At fi nigra non fit 3 fcd alitcr,
fatotoftameflebilem in uniuetfo cor/
pore. Sed oratio fuper urinaru cogni/
ttone 3 doc3rinac|fatis habira 5 ct pcr genc
ra,fpcc!es 5 acdifferetias fcite admodum
fa&a diftributione,hocin loco gradum
fiftat.
Thcophilideurinarum di
fcipIinaFinis.
ba5ileae excvdebat
henrkvs petrvs.
mense martjo, an*
Jtt. XXXIH.
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A
Early European Books, Copyright © 201 2 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
6259/A